Zbiorowe podejmowanie decyzji w prywatnych budynkach wielorodzinnych: wyniki eksperymentu wyboru dyskretnego

W badaniu analizujemy, jak mieszkańcy oceniają kompromisy między skalą korzyści, wymaganym poziomem zaangażowania oraz zasadami podejmowania decyzji inwestycyjnych w Polsce i Czechach — krajach o odmiennych trajektoriach transformacji sektora mieszkaniowego. Wykorzystując eksperyment wyboru dyskretnego obejmujący ponad 7,500 respondentów, badamy względne znaczenie różnych modeli podejmowania decyzji oraz zróżnicowanie preferencji w grupach społeczno-demograficznych. Wyniki wskazują jednoznaczną preferencję dla rozwiązań przynoszących korzyści całemu budynkowi oraz decyzji podejmowanych większością głosów. Preferencje są spójne między krajami i grupami społeczno-demograficznymi, co sugeruje, że mają charakter strukturalny, a nie kontekstowy. Badania ujawnia również lukę między preferencjami a faktycznym zachowaniem, którą interpretujemy przez paradygmat Campbella: choć mieszkańcy cenią bezpośrednie, demokratyczne podejmowanie decyzji, delegowanie uprawnień w formie zarządów — na przykład w spółdzielniach mieszkaniowych — utrzymuje się, ponieważ koszty aktywnego uczestnictwa nadal przewyższają motywację do angażowania się w decyzje.