Zuzanna Kowalik na międzynarodowej konferencji IREC/IWPLMS w Oslo

Konferencja połączyła dwa międzynarodowe środowiska badawcze: Industrial Relations in Europe Conference (IREC), skupiającą badaczy europejskich stosunków pracy, oraz International Working Party on Labour Market Segmentation(IWPLMS), działającą od 1979 r. i zajmującą się mechanizmami segmentacji rynku pracy oraz nierównościami społeczno-ekonomicznymi.

Tegoroczna edycja odbyła się pod hasłem Confronting Inequality: The Role of Industrial Relations and Social Dialogue. Dyskusje koncentrowały się na rosnących nierównościach na rynku pracy, przemianach stosunków zatrudnienia oraz roli instytucji i dialogu społecznego w przeciwdziałaniu tym zjawiskom.

Najważniejsze tematy konferencji

Program konferencji obejmował ponad 20 sesji z indywidualnymi prezentacjami, a także siedem wystąpień plenarnych (keynote lectures), podczas których uznani badacze i badaczki przedstawili najważniejsze wyzwania stojące przed współczesnymi rynkami pracy.

Jon Erik Dølvik, emerytowany profesor badawczy norweskiego instytutu Fafo, specjalizujący się w porównawczych badaniach europejskich i nordyckich rynków pracy, przyjrzał się kondycji nordyckich modeli po 30 latach integracji z europejskim jednolitym rynkiem. Omówił ich utrzymującą się odrębność oraz wyzwania związane z mobilnością pracowników, nierównościami i regulacjami unijnymi.

Richard Hyman, emerytowany profesor stosunków przemysłowych w London School of Economics and Political Science (LSE), analizował związki między nierównościami ekonomicznymi, niepewnością zatrudnienia a rosnącym poparciem dla skrajnie prawicowych partii w Europie. Zwrócił uwagę na osłabienie tradycyjnej reprezentacji pracowniczej oraz wzajemne oddziaływanie ekonomicznych i kulturowych czynników kształtujących preferencje polityczne pracowników

Jill Rubery, profesor University of Manchester i dyrektorka Work and Equalities Institute, omówiła wkład teorii segmentacji rynku pracy w wyjaśnianie nierówności ekonomicznych. Podkreśliła, że wynagrodzenia i warunki zatrudnienia zależą nie tylko od indywidualnych kwalifikacji, lecz także od strategii pracodawców, instytucji i barier między poszczególnymi segmentami rynku pracy.

Agnieszka Piasna, badaczka Europejskiego Instytutu Związków Zawodowych (ETUI) w Brukseli, specjalizująca się w badaniach jakości pracy i transformacji cyfrowej, przedstawiła wyzwania związane z definiowaniem i pomiarem jakości zatrudnienia. Zwróciła uwagę na potrzebę oceny jakości pracy z perspektywy dobrostanu pracowników, a nie wyłącznie produktywności i konkurencyjności gospodarki, szczególnie w obliczu rozwoju zarządzania algorytmicznego

Maarten Keune, profesor stosunków pracy i zabezpieczenia społecznego na Uniwersytecie Amsterdamskim, przeanalizował zwrot Unii Europejskiej w kierunku polityki społecznej, obejmujący m.in. Europejski filar praw socjalnych, nowe dyrektywy i instrumenty finansowe. Wskazał na ograniczenia tych inicjatyw wynikające z dominującej roli jednolitego rynku oraz napięć między celami społecznymi a gospodarczymi.

Virginia Doellgast, profesor stosunków zatrudnienia i rozwiązywania sporów na Cornell University w Stanach Zjednoczonych, przedstawiła wyniki badań nad wpływem sztucznej inteligencji na pozycję pracowników i strategie związków zawodowych. Na przykładach z branży telekomunikacyjnej i sektora gier komputerowych omówiła zagrożenia związane z automatyzacją i nadzorem algorytmicznym oraz możliwości wzmacniania udziału pracowników w procesach wdrażania nowych technologii. 

Christian Lyhne Ibsen, profesor nadzwyczajny socjologii na Uniwersytecie Kopenhaskim, kierujący tamtejszym ośrodkiem badań nad stosunkami pracy, zastanawiał się nad tym, jak rozwój generatywnej i autonomicznej sztucznej inteligencji przekształca tradycyjne problemy stosunków pracy. Zaproponował podejście do regulowania AI oparte na godności i sprawczości pracowników oraz wielopoziomowych mechanizmach rokowań zbiorowych i zarządzania

Prezentacja badań nad dialogiem społecznym i ryzykami psychospołecznymi

Podczas konferencji Zuzanna Kowalik zaprezentowała wyniki swoich badań nad dialogiem społecznym wokół regulacji ryzyk psychospołecznych w miejscu pracy, realizowanych dzięki finansowaniu Narodowego Centrum Nauki (NCN) w ramach grantu PRELUDIUM.

Wystąpienie dotyczyło roli partnerów społecznych w kształtowaniu regulacji mających na celu ograniczanie zagrożeń psychospołecznych w środowisku pracy. Tematyka prezentacji wpisywała się w szersze dyskusje konferencyjne poświęcone znaczeniu instytucji rynku pracy, reprezentacji pracowniczej oraz dialogu społecznego w kształtowaniu bezpiecznych i sprawiedliwych warunków zatrudnienia.

Więcej informacji o konferencji można znaleźć na stronie organizatora: https://fafo.no/fafoconferences2026 .