Transformacja regionów węglowych w toku. Rola Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji

Celem raportu jest ocena sposobu wykorzystania środków FST w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między jego kompensacyjną funkcją transformacyjną a rolą szerszego instrumentu polityki rozwoju regionalnego. Analiza opiera się na danych monitoringowych projektów z podpisanymi umowami według stanu na 1 marca 2026 r. oraz dokumentach strategicznych pięciu regionów, reprezentujących różne modele transformacji: aktywnego górnictwa (śląskie – największy beneficjent), wygaszania istniejącego kompleksu (wielkopolskie, łódzkie) oraz transformacji postindustrialnej (dolnośląskie, małopolskie). Szacujemy, że wsparcie FST objęło ok. 97,5 tys. osób (ok. 0,9% mieszkańców obszarów transformacji), a realizowane projekty pozwolą utworzyć ok. 4,8 tys. miejsc pracy. Choć podział środków między cele gospodarcze, społeczne, energetyczne i środowiskowe jest względnie zrównoważony, widoczne są duże różnice między regionami. Głównymi beneficjentami FST są samorządy, a rola funduszu szczególnie znacząca w regionach przejściowych – wielkopolskim i dolnośląskim. W raporcie proponujemy utrzymać wsparcie kompleksowych i sieciowych projektów w sytuacji wygaszenia FST, wzmacniać zdolność samorządów do ich realizacji, lepiej uwzględniać wymiar terytorialny wsparcia oraz jednoznacznie premiować przedsięwzięcia generujące rezultaty, w tym stabilne miejsca pracy.