{"id":53177,"date":"2025-11-29T09:58:27","date_gmt":"2025-11-29T08:58:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=53177"},"modified":"2025-12-08T10:00:10","modified_gmt":"2025-12-08T09:00:10","slug":"nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/","title":{"rendered":"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

Ostatnio do Sejmu trafi\u0142 projekt ustawy zapewniaj\u0105cej wszystkim uczniom szk\u00f3\u0142 podstawowych bezp\u0142atne obiady. Powracaj\u0105 pytania o jego sens ekonomiczny i d\u0142ugofalowe skutki. Czy w czasie rosn\u0105cego d\u0142ugu publicznego sta\u0107 nas na taki wydatek?  A mo\u017ce nie sta\u0107 nas, by tych zmian nie wprowadzi\u0107, je\u015bli potraktujemy ten program jako inwestycj\u0119?<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnocze\u015bnie w debacie publicznej coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy o braku wystarczaj\u0105cego wsparcia dla rodzimych startup\u00f3w. Podkre\u015bla si\u0119, \u017ce Polska musi sta\u0107 si\u0119 bardziej innowacyjna i awansowa\u0107 w globalnym \u0142a\u0144cuchu warto\u015bci, aby uczestniczy\u0107 w jego bardziej dochodowych segmentach.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 te dwa tematy wydaj\u0105 si\u0119 od siebie odleg\u0142e, dorobek tegorocznych laureat\u00f3w Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla \u2013 Philippe Aghion, Peter Howitt i Joel Mokyr \u2013 dowodzi, \u017ce mog\u0105 by\u0107 one ze sob\u0105 g\u0142\u0119boko powi\u0105zane.<\/p>\n\n\n\n

Innowacje jako si\u0142a nap\u0119dowa wzrostu i mobilno\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Aghion i Howitt od lat badaj\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a wzrostu gospodarczego, koncentruj\u0105c si\u0119 na tym, jak powstaj\u0105 innowacje i jakie mechanizmy sprzyjaj\u0105 tzw. tw\u00f3rczej destrukcji. To proces, w kt\u00f3rym nowe rozwi\u0105zania technologiczne zast\u0119puj\u0105 stare. Firmy wprowadzaj\u0105ce innowacje zyskuj\u0105 przewag\u0119 konkurencyjn\u0105, co staje si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 motywacj\u0105 do inwestowania w badania i rozw\u00f3j. Jednocze\u015bnie przedsi\u0119biorstwa opieraj\u0105ce si\u0119 na przestarza\u0142ych technologiach trac\u0105 swoj\u0105 pozycj\u0119, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do lokalnych strat dobrobytu.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W tym uj\u0119ciu rozw\u00f3j gospodarczy jest \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z dynamik\u0105 (czasem brutalnych) zmian rynkowych \u2013 tempem, w jakim nowe technologie wypieraj\u0105 stare, a innowacyjne firmy przejmuj\u0105 miejsce tych, kt\u00f3re nie nad\u0105\u017caj\u0105 za post\u0119pem. To g\u0142\u00f3wne elementy, za kt\u00f3re badacze zostali nagrodzeni przez komisj\u0119 Noblowsk\u0105, jednak jedna z p\u00f3\u017aniejszych prac Aghiona pokazuje, \u017ce innowacje s\u0105 nie tylko motorem wzrostu, ale tak\u017ce czynnikiem kszta\u0142tuj\u0105cym struktur\u0119 spo\u0142eczn\u0105<\/a>.  <\/p>\n\n\n\n

W jednym ze swoich artyku\u0142\u00f3w Aghion i wsp\u00f3\u0142autorzy pokazuj\u0105, \u017ce innowacje wp\u0142ywaj\u0105 nie tylko na wzrost gospodarczy, lecz tak\u017ce na mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105<\/a> \u2013 czyli na to, na ile dochody dzieci zale\u017c\u0105 od dochod\u00f3w ich rodzic\u00f3w. Analizuj\u0105c dane z r\u00f3\u017cnych region\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych, autorzy odkryli, \u017ce tam, gdzie powstaje wi\u0119cej wynalazk\u00f3w, wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c wi\u0119ksza mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczna.  Osoby z mniej uprzywilejowanych \u015brodowisk cz\u0119\u015bciej trafiaj\u0105 do grona najlepiej zarabiaj\u0105cych. Innymi s\u0142owy, innowacje mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 kana\u0142em awansu spo\u0142ecznego.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie jednak proces ten wi\u0105\u017ce si\u0119 z nier\u00f3wno\u015bciami. W regionach bardziej innowacyjnych wi\u0119kszy jest udzia\u0142 dochod\u00f3w nale\u017c\u0105cych do pierwszego procenta najlepiej zarabiaj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w. Badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce innowacje mog\u0105 wi\u0119c zwi\u0119ksza\u0107 zar\u00f3wno nier\u00f3wno\u015bci, jak i mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 \u2013 co oznacza, \u017ce s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em nie tylko wzrostu, lecz tak\u017ce przemian spo\u0142ecznych.<\/p>\n\n\n\n

Kto mo\u017ce zosta\u0107 wynalazc\u0105?<\/h2>\n\n\n\n

Problem w tym, \u017ce nie wszyscy maj\u0105 r\u00f3wny dost\u0119p do tej \u201edrabiny awansu\u201d. Jak pokazuj\u0105 badania<\/a>, szanse na zostanie wynalazc\u0105 s\u0105 silnie zale\u017cne od pochodzenia. Analiza los\u00f3w dzieci o podobnych wynikach z matematyki pokaza\u0142a, \u017ce osoby z bogatszych rodzin znacznie cz\u0119\u015bciej w doros\u0142ym \u017cyciu tworz\u0105 innowacje.<\/p>\n\n\n\n

Nie wynika to z r\u00f3\u017cnic w zdolno\u015bciach, lecz z r\u00f3\u017cnic w otoczeniu. Dzieci, kt\u00f3re dorastaj\u0105 w \u015brodowisku, gdzie maj\u0105 kontakt z wynalazcami, przedsi\u0119biorcami czy naukowcami, cz\u0119\u015bciej same podejmuj\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 innowatora. Jednak szanse tego kontaktu s\u0105 dost\u0119pne jedynie dla nielicznych. Dzieci z mniej uprzywilejowanych \u015brodowisk s\u0105 przez to znacznie niedoreprezentowane w\u015br\u00f3d przysz\u0142ych wynalazc\u00f3w, nawet je\u015bli maj\u0105 na starcie podobne zdolno\u015bci. Naukowcy nazywaj\u0105 te niewykorzystane talenty \u201ezaginionymi Einsteinami\u201d \u2013 dzie\u0107mi, kt\u00f3re mog\u0142yby w przysz\u0142o\u015bci dokonywa\u0107 prze\u0142omowych odkry\u0107, gdyby tylko mia\u0142y r\u00f3wne szanse rozwoju.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wne szanse zaczynaj\u0105 si\u0119 w szkole<\/h2>\n\n\n\n

Zapewnienie ka\u017cdemu dziecku r\u00f3wnego startu to jednak nie tylko kwestia dost\u0119pu do mentor\u00f3w czy inspiruj\u0105cego otoczenia. To tak\u017ce \u2013 a mo\u017ce przede wszystkim \u2013 kwestia warunk\u00f3w rozwoju w dzieci\u0144stwie. Badania z zakresu ekonomii edukacji i zdrowia pokazuj\u0105, \u017ce prawid\u0142owe od\u017cywianie w wieku szkolnym ma ogromny wp\u0142yw na rozw\u00f3j poznawczy, zdolno\u015b\u0107 koncentracji i wyniki w nauce.<\/p>\n\n\n\n

Programy takie jak bezp\u0142atne posi\u0142ki w szko\u0142ach pomagaj\u0105 wi\u0119c nie tylko w walce z ub\u00f3stwem, ale tak\u017ce w rozwijaniu potencja\u0142u dzieci z mniej uprzywilejowanych \u015brodowisk. To inwestycja w ich przysz\u0142y kapita\u0142 ludzki \u2013 w umiej\u0119tno\u015bci i ambicje. W doros\u0142ym \u017cyciu mog\u0105 one wykorzysta\u0107 je do tworzenia wynalazk\u00f3w \u201etw\u00f3rczo niszcz\u0105cych\u201d stare rozwi\u0105zania, buduj\u0105c w ten spos\u00f3b wsp\u00f3lny dobrobyt.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie ci \u201euratowani Einsteinowie\u201d maj\u0105 potencja\u0142, by w przysz\u0142o\u015bci sta\u0107 si\u0119 nie tylko wybitnymi naukowcami, ale r\u00f3wnie\u017c za\u0142o\u017cycielami dynamicznych startup\u00f3w, o kt\u00f3rych tak g\u0142o\u015bno w polskiej debacie.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u0142eczna inwestycja, kt\u00f3ra si\u0119 zwraca<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Do\u015bwiadczenia innych kraj\u00f3w potwierdzaj\u0105, \u017ce tego typu wydatki przynosz\u0105 realne i wymierne efekty ekonomiczne. Dlatego nazywane s\u0105 przez niekt\u00f3rych \u201espo\u0142ecznymi inwestycjami\u201d. Analiza programu bezp\u0142atnych obiad\u00f3w w szko\u0142ach w Szwecji<\/a> pokazuje, \u017ce dzieci, kt\u00f3re otrzymywa\u0142y posi\u0142ki w szkole podstawowej, mia\u0142y w doros\u0142ym \u017cyciu o ok. 3% wy\u017csze dochody. Przek\u0142ada si\u0119 to na bardzo wysoki zwrot z inwestycji. U\u015bredniaj\u0105c, dla wszystkich dzieci obj\u0119tych badaniem na jedn\u0105 koron\u0119 szwedzk\u0105 wydan\u0105 na obiady przypada\u0142y cztery korony w przysz\u0142ych zwi\u0119kszonych dochodach. W przypadku dzieci z ubo\u017cszych rodzin ten efekt by\u0142 jeszcze wi\u0119kszy \u2013 tam jedna korona przynosi\u0142a a\u017c siedem dodatkowych koron dochodu. Podobne wnioski p\u0142yn\u0105 z analizy ameryka\u0144skiego programu bon\u00f3w \u017cywno\u015bciowych (food stamps<\/em>)<\/a>. Ka\u017cdy dolar zainwestowany przez pa\u0144stwo przyni\u00f3s\u0142 beneficjentom a\u017c 62 dolary korzy\u015bci w postaci wy\u017cszych dochod\u00f3w, lepszego zdrowia i d\u0142u\u017cszej aktywno\u015bci zawodowej.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Z perspektywy finans\u00f3w publicznych takie programy \u201esame si\u0119 sp\u0142acaj\u0105\u201d,  Z perspektywy spo\u0142ecznej \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105 r\u00f3wno\u015b\u0107 szans, co w d\u0142u\u017cszym okresie sprzyja innowacyjno\u015bci i wzrostowi gospodarczemu.<\/p>\n\n\n\n

Inwestycja w przysz\u0142y wzrost i innowacje<\/h2>\n\n\n\n

Zamiast przeciwstawia\u0107 finansowanie takich program\u00f3w rosn\u0105cemu d\u0142ugowi publicznemu, warto postrzega\u0107 je jako d\u0142ugoterminow\u0105 inwestycj\u0119 w rozw\u00f3j gospodarczy i spo\u0142eczny. Darmowe obiady w szko\u0142ach to nie tylko forma wsparcia socjalnego, ale tak\u017ce element polityki prorozwojowej \u2013 buduj\u0105cej fundament pod bardziej innowacyjne i sprawiedliwe spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie, innowacyjno\u015b\u0107 gospodarki zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w. Nie wystarcz\u0105 same genialne umys\u0142y na uniwersytetach, subsydiowanie startup\u00f3w czy finansowanie krajowych jednostek badawczych. Jak podkre\u015bla laureat Nagrody Nobla Joel Mokyr, innowacje wymagaj\u0105 istnienia ca\u0142ej \u201ekultury innowacji\u201d. Oznacza to z jednej strony rynek zdolny do adaptowania nowych rozwi\u0105za\u0144 \u2013 taki, w kt\u00f3rym si\u0142a rynkowa niewielkiej grupy przedsi\u0119biorstw nie blokuje wej\u015bcia nowych graczy \u2013 a z drugiej spo\u0142ecze\u0144stwo otwarte na zmiany i gotowe z nich korzysta\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Dobrym przyk\u0142adem jest historia polskiej firmy InPost. Cho\u0107 jej rozwi\u0105zanie nie by\u0142o prze\u0142omow\u0105 technologi\u0105, stanowi\u0142o innowacj\u0119, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do znacz\u0105cych przetasowa\u0144 w bran\u017cy i procesu tw\u00f3rczej destrukcji. InPost wprowadzi\u0142 nowy model dostarczania przesy\u0142ek poprzez sie\u0107 paczkomat\u00f3w, kt\u00f3ry trwale zmieni\u0142 spos\u00f3b, w jaki konsumenci korzystaj\u0105 z us\u0142ug kurierskich. Jednocze\u015bnie firma musia\u0142a funkcjonowa\u0107 w \u015brodowisku, gdzie silny gracz \u2013 Poczta Polska \u2013 na r\u00f3\u017cne sposoby pr\u00f3bowa\u0142 ograniczy\u0107 jej dzia\u0142anie na rynku przesy\u0142ek pocztowych. Ten przyk\u0142ad dobrze pokazuje, \u017ce powodzenie innowacji nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od pomys\u0142u, lecz od szeregu czynnik\u00f3w: od regulacji i struktury rynku, przez konkurencj\u0119 i otwarto\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, po zdolno\u015b\u0107 instytucji do adaptacji.<\/p>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c jednak do tematu szkolnych obiad\u00f3w. Trudno wyobrazi\u0107 sobie, by przyszli innowatorzy czy przedsi\u0119biorcy, tacy jak tw\u00f3rcy InPostu, mogli rozwija\u0107 sw\u00f3j potencja\u0142 bez zapewnienia podstawowych warunk\u00f3w rozwoju, takich jak dobre wykszta\u0142cenie czy codzienny ciep\u0142y posi\u0142ek w dzieci\u0144stwie. R\u00f3wne szanse nie s\u0105 wystarczaj\u0105cym warunkiem zwi\u0119kszenia innowacyjno\u015bci polskiej gospodarki, ale s\u0105 warunkiem koniecznym, by nie traci\u0107 potencjalnych wynalazc\u00f3w, przedsi\u0119biorc\u00f3w i naukowc\u00f3w pochodz\u0105cych z mniej uprzywilejowanych \u015brodowisk.<\/p>\n\n\n\n

Inwestuj\u0105c dzi\u015b w zdrowie i edukacj\u0119 dzieci, inwestujemy w przysz\u0142ych tw\u00f3rc\u00f3w innowacji \u2013 w tych, kt\u00f3rzy w innych okoliczno\u015bciach mogliby pozosta\u0107 \u201ezaginionymi Einsteinami\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Artyku\u0142 Mateusza Krz\u0105ka\u0142y zosta\u0142 opublikowany pod tytu\u0142em “Darmowe obiady motorem innowacji? R\u00f3wne szanse to korzy\u015b\u0107 dla wszystkich”<\/a> na portalu oko.press<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ostatnio do Sejmu trafi\u0142 projekt ustawy zapewniaj\u0105cej wszystkim uczniom szk\u00f3\u0142 podstawowych bezp\u0142atne obiady. Powracaj\u0105 pytania o jego sens ekonomiczny i d\u0142ugofalowe skutki. […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":53180,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[3929,3926,2844,2979],"class_list":["post-53177","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-innymi-slowy","tag-darmowe-obiady","tag-innowacyjnosc","tag-mateusz-krzakala","tag-nobel"],"acf":[],"yoast_head":"\nNobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ostatnio do Sejmu trafi\u0142 projekt ustawy zapewniaj\u0105cej wszystkim uczniom szk\u00f3\u0142 podstawowych bezp\u0142atne obiady. Powracaj\u0105 pytania o jego sens ekonomiczny i d\u0142ugofalowe skutki. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-29T08:58:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-08T09:00:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584-1024x683.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"683\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"katarzyna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"katarzyna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"katarzyna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\"},\"headline\":\"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole\",\"datePublished\":\"2025-11-29T08:58:27+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-08T09:00:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/\"},\"wordCount\":1440,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg\",\"keywords\":[\"darmowe obiady\",\"innowacyjno\u015b\u0107\",\"Mateusz Krz\u0105ka\u0142a\",\"Nobel\"],\"articleSection\":[\"Innymi s\u0142owy\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/\",\"name\":\"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-29T08:58:27+00:00\",\"dateModified\":\"2025-12-08T09:00:10+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg\",\"width\":2121,\"height\":1414},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\",\"name\":\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"description\":\"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\",\"name\":\"katarzyna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"katarzyna\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/author\\\/katarzyna\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","og_description":"Ostatnio do Sejmu trafi\u0142 projekt ustawy zapewniaj\u0105cej wszystkim uczniom szk\u00f3\u0142 podstawowych bezp\u0142atne obiady. Powracaj\u0105 pytania o jego sens ekonomiczny i d\u0142ugofalowe skutki. […]","og_url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/","og_site_name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","article_published_time":"2025-11-29T08:58:27+00:00","article_modified_time":"2025-12-08T09:00:10+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":683,"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584-1024x683.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"katarzyna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"katarzyna","Est. reading time":"8 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/"},"author":{"name":"katarzyna","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282"},"headline":"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole","datePublished":"2025-11-29T08:58:27+00:00","dateModified":"2025-12-08T09:00:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/"},"wordCount":1440,"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg","keywords":["darmowe obiady","innowacyjno\u015b\u0107","Mateusz Krz\u0105ka\u0142a","Nobel"],"articleSection":["Innymi s\u0142owy"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/","name":"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg","datePublished":"2025-11-29T08:58:27+00:00","dateModified":"2025-12-08T09:00:10+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#primaryimage","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg","contentUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nobel-z-ekonomi_Max-Zolotukhin_iStock-2189796584.jpg","width":2121,"height":1414},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/nobel-z-ekonomii-a-darmowe-obiady-w-szkole\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nobel z ekonomii a darmowe obiady w szkole"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/","name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","description":"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282","name":"katarzyna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","caption":"katarzyna"},"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/author\/katarzyna\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53177"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53177\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53798,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53177\/revisions\/53798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53177"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}