{"id":48206,"date":"2025-01-22T11:18:32","date_gmt":"2025-01-22T10:18:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=48206"},"modified":"2025-01-22T11:18:34","modified_gmt":"2025-01-22T10:18:34","slug":"ograniczenia-w-sprzedazy-alkoholu-spoleczny-koszt-czy-korzysc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/ograniczenia-w-sprzedazy-alkoholu-spoleczny-koszt-czy-korzysc\/","title":{"rendered":"Ograniczenia w sprzeda\u017cy alkoholu \u2013 spo\u0142eczny koszt czy korzy\u015b\u0107?"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

Koszty spo\u0142eczne<\/h2>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z osi argument\u00f3w wok\u00f3\u0142, kt\u00f3rej toczy si\u0119 dyskusja na temat ograniczenia dost\u0119pu do alkoholu s\u0105 koszty spo\u0142eczne<\/em>. W j\u0119zyku ekonomist\u00f3w alkohol jest dobrem, kt\u00f3rego konsumpcja generuje tzw. negatywne efekty zewn\u0119trzne<\/em>, czyli jego konsumpcja wp\u0142ywa negatywnie r\u00f3wnie\u017c na otoczenie konsumenta. Na przyk\u0142ad, pod wp\u0142ywem alkoholu ludzie podejmuj\u0105 wi\u0119ksze ryzyko, na skutek czego cz\u0119\u015bciej ulegaj\u0105 wypadkom i zajmuj\u0105 czas np. lekarza, kt\u00f3ry z tego powodu nie mo\u017ce zaj\u0105\u0107 si\u0119 innym pacjentem. Ergo jakby nie byli pod wp\u0142ywem alkoholu, to wypadek by si\u0119 nie wydarzy\u0142. Lista negatywnych efekt\u00f3w jest d\u0142uga i obejmuje niemal ka\u017cdy aspekt \u017cycia \u2013 pocz\u0105wszy od wspomnianych skutk\u00f3w zdrowotnych, przez wzrost przest\u0119pczo\u015bci i przemocy domowej, spadek bezpiecze\u0144stwa drogowego oraz spadek produktywno\u015bci pracy. Ale to tylko rozwa\u017cania teoretyczne. Czy w og\u00f3le mo\u017cna je w jaki\u015b spos\u00f3b skwantyfikowa\u0107? Odpowied\u017a brzmi tak, wykorzystuj\u0105c eksperyment naturalny.<\/p>\n\n\n\n

Pandemiczna prohibicja<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

W niedziele wieczorem 12 czerwca 2020, rz\u0105d Republiki Po\u0142udniowej Afryki og\u0142osi\u0142 ca\u0142kowity zakaz sprzeda\u017cy alkoholu obowi\u0105zuj\u0105cy od nast\u0119pnego dnia rano. Decyzja ta mia\u0142a na celu ograniczenie liczby hospitalizacji zwi\u0105zanych z alkoholem i odci\u0105\u017cenia systemu opieki zdrowotnej podczas pandemii COVID-19. Wed\u0142ug opinii lekarzy, przed wprowadzeniem zakazu istotna cz\u0119\u015b\u0107 hospitalizacji wynika\u0142a w\u0142a\u015bnie ze wzgl\u0119du na konsumpcj\u0119 alkoholu lub towarzysz\u0105ce jej zdarzenia. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Z perspektywy badacza, tak nag\u0142e wprowadzenie zakazu jest bardzo istotne, bo przy u\u017cyciu odpowiednich narz\u0119dzi pozwala w spos\u00f3b przyczynowo skutkowy powi\u0105za\u0107 zakaz spo\u017cywania alkoholu z r\u00f3\u017cnymi zjawiskami spo\u0142ecznymi. Oczywi\u015bcie, ca\u0142kowity zakaz spo\u017cywania alkoholu jest absurdalny i niemo\u017cliwy do wyegzekwowania w d\u0142u\u017cszej perspektywie czasowej. Natomiast, nag\u0142y kr\u00f3tkookresowy zakaz pozwala na oszacowanie skali pewnych efekt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Trze\u017awiej znaczy bezpieczniej<\/h2>\n\n\n\n

Badacze z RPA pokazali, \u017ce nag\u0142y zakaz sprzeda\u017cy alkoholu spowodowa\u0142 spadek zgon\u00f3w z nienaturalnych przyczyn o przynajmniej 120 zgon\u00f3w tygodniowo, co stanowi\u0142o spadek o 14%. Po powi\u0105zaniu zakazu sprzeda\u017cy alkoholu z policyjnymi statystykami, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce gwa\u0142townie spad\u0142a ilo\u015b\u0107 zdarze\u0144 kryminalnych \u2013 liczba morderstw, napa\u015bci i zg\u0142oszonych gwa\u0142t\u00f3w obni\u017cy\u0142a si\u0119 kolejno o 21%, 33% i 19%. Badacze zwracaj\u0105 uwag\u0119 na fakt, \u017ce najwi\u0119ksze spadki zgon\u00f3w mia\u0142y miejsce w pierwszym i ostatnim tygodniu miesi\u0105ca oraz w weekendy, czyli w tych okresach, w kt\u00f3rych mieszka\u0144cy RPA najcz\u0119\u015bciej spo\u017cywaj\u0105 alkohol w nadmierny spos\u00f3b. Badanie poddano analizie wra\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3ra potwierdzi\u0142a stabilno\u015b\u0107 wspomnianych wy\u017cej wynik\u00f3w. Co wi\u0119cej, po ustaniu zakazu sprzeda\u017cy alkoholu liczba zgon\u00f3w z przyczyn nienaturalnych wzros\u0142a do poziomu sprzed zakazu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Czy badanie z drugiego ko\u0144ca \u015bwiata ma warto\u015b\u0107 dla polskich do\u015bwiadcze\u0144?<\/h2>\n\n\n\n

Mo\u017cna argumentowa\u0107, \u017ce Polska jest zupe\u0142nie inna od RPA. Mamy mniejsze nier\u00f3wno\u015bci, jednolite spo\u0142ecze\u0144stwo, znaczne ni\u017csz\u0105 przest\u0119pczo\u015b\u0107, inn\u0105 kultur\u0119. Mo\u017cna spekulowa\u0107, \u017ce ograniczenie sprzeda\u017cy alkoholu w Polsce nie przynios\u0142oby po\u017c\u0105danych skutk\u00f3w. Czy na pewno? Do\u015bwiadczenia polskich miast s\u0105 zgo\u0142a odmienne. Po wprowadzeniu nocnego zakazu sprzeda\u017cy alkoholu w Krakowie, urz\u0105d miasta opublikowa\u0142 dane na temat interwencji s\u0142u\u017cb porz\u0105dkowych. Odnotowano spadek liczby interwencji policji o 47% oraz spadek liczby interwencji stra\u017cy miejskiej o 40% w por\u00f3wnaniu z okresem sprzed wprowadzenia zakazu. Na szcz\u0119\u015bcie Polska jest bardzo bezpiecznym krajem pod wzgl\u0119dem przest\u0119pczo\u015bci, np. do zab\u00f3jstw dochodzi ponad 35 razy rzadziej ni\u017c w przywo\u0142anym wcze\u015bniej RPA, dlatego trudno przeliczy\u0107 wp\u0142yw nocnej prohibicji na zmniejszon\u0105 liczb\u0119 zab\u00f3jstw. Natomiast, trudno zaprzeczy\u0107, \u017ce og\u00f3lny poziom bezpiecze\u0144stwa w mie\u015bcie na skutek wprowadzenia nocnej prohibicji wzr\u00f3s\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Niestety, mo\u017cemy policzy\u0107 zgony w wypadkach drogowych \u2013 \u015brednio niemal ka\u017cdego dnia kto\u015b ginie i kilka os\u00f3b zostaje rannych w wypadku spowodowanym przez nietrze\u017awego kierowc\u0119. Wed\u0142ug policyjnych statystyk ponad po\u0142owa takich wypadk\u00f3w ma miejsce od pi\u0105tku do niedzieli. Tutaj ju\u017c nie r\u00f3\u017cnimy si\u0119 z RPA. Chocia\u017c bezpiecze\u0144stwo drogowe zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w, nie tylko od dost\u0119pno\u015bci alkoholu, to z pewno\u015bci\u0105 rozwa\u017cany przez ministerstwo zdrowia zakaz nocnej sprzeda\u017cy alkoholu na stacjach benzynowych nie zaszkodzi poprawie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Czy pijemy za du\u017co?<\/h2>\n\n\n\n

W ostatnim raporcie Krajowe Centrum Przeciwdzia\u0142ania Uzale\u017cnieniom alarmuje \u2013 liczba zgon\u00f3w z powod\u00f3w u\u017cywania alkoholu jest w wyra\u017anej tendencji wzrostowej, pomimo nieznacznego spadku spo\u017cycia czystego alkoholu na jednego mieszka\u0144ca w ubieg\u0142ym roku. Warto jednak odnotowa\u0107, \u017ce w perspektywie ostatnich 20 lat konsumpcja czystego alkoholu \u00a0wzros\u0142a o ok. 3 litry do 9.4 litra na osob\u0119 w 2021 roku. Mo\u017ce by\u0107 to zwi\u0105zane ze zwi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 od pocz\u0105tku lat 2000 dost\u0119pno\u015bci\u0105 ekonomiczn\u0105 napoj\u00f3w alkoholowych \u2013 zar\u00f3wno liczba butelek piwa jak i w\u00f3dki, kt\u00f3re mo\u017cna kupi\u0107 za przeci\u0119tne miesi\u0119czne wynagrodzenie wzros\u0142a o 140%. Polski Instytut Ekonomiczny podaje, \u017ce ceny alkoholu w Polsce nale\u017c\u0105 do najni\u017cszych w Europie. Tymczasem, ka\u017cdego miesi\u0105ca sprzedaje si\u0119 ok. 40 mln \u201ema\u0142pek\u201d, czyli wi\u0119cej ni\u017c mieszka\u0144c\u00f3w Polski.<\/p>\n\n\n\n

Ogranicza\u0107 czy nie ogranicza\u0107?<\/h2>\n\n\n\n

Prace na pierwotnym zakazem nocnej sprzeda\u017cy alkoholu na stacjach benzynowych zosta\u0142y wstrzymane ze wzgl\u0119du na potencjaln\u0105 dyskryminacj\u0119 wzgl\u0119dem innych punkt\u00f3w handlowych. Najprostszym rozwi\u0105zaniem jest rozszerzenie tego zakazu na wszystkie plac\u00f3wki handlowe. Przemawiaj\u0105 za tym zar\u00f3wno aspekty zdrowotne, ekonomiczne jak i spo\u0142eczne. Ograniczenie sprzeda\u017cy alkoholu w nocy pomo\u017ce ograniczy\u0107 niebezpieczne zachowania wynikaj\u0105ce z nadmiernego spo\u017cycia, bo aktualny zakaz sprzeda\u017cy alkoholu osobom nietrze\u017awym ewidentnie jest martwy.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n