{"id":44829,"date":"2024-08-30T10:39:15","date_gmt":"2024-08-30T08:39:15","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=44829"},"modified":"2026-04-06T15:32:38","modified_gmt":"2026-04-06T13:32:38","slug":"do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/","title":{"rendered":"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

15 lat bez zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej<\/h2>\n\n\n\n

W sierpniu 2008 roku, decyzj\u0105 Ministra Obrony Narodowej Bogdana Klicha obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zosta\u0142a zniesiona. Sejm w 2009 roku przyj\u0105\u0142 nowelizacj\u0119 ustawy, znosz\u0105c\u0105 ten obowi\u0105zek, a w pa\u017adzierniku ostatni \u201epoborowi\u201d zostali zwolnieni ze s\u0142u\u017cby. W por\u00f3wnaniu do innych pa\u0144stw w regionie, decyzja Ministra by\u0142a stosunkowo p\u00f3\u017ana. Czechy i S\u0142owacja zrezygnowa\u0142y z obowi\u0105zkowego szkolenia odpowiednio w 2005 i 2006 roku.<\/p>\n\n\n\n

Nie oznacza to, \u017ce w Europie brakuje pa\u0144stw, w kt\u00f3rych wci\u0105\u017c odbywaj\u0105 si\u0119 obowi\u0105zkowe szkolenia wojskowe. W Szwajcarii, ka\u017cdy m\u0119\u017cczyzna mi\u0119dzy 18 a 30 rokiem \u017cycia zobowi\u0105zany jest do podstawowego szkolenia wojskowego, trwaj\u0105cego oko\u0142o 18 tygodni. Alternatyw\u0105 pozostaje s\u0142u\u017cba cywilna, czyli wsparcie us\u0142ug spo\u0142ecznych, czy opieki zdrowotnej. Ciekawym przypadkiem pozostaje Dania, gdzie zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa obejmie ju\u017c od 2027 roku r\u00f3wnie\u017c kobiety.<\/p>\n\n\n\n

Jak analizowa\u0107 zmiany wynikaj\u0105ce z zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej?<\/h2>\n\n\n\n

W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa dotyczy\u0142a zazwyczaj m\u0119\u017cczyzn. Oznacza to, \u017ce w przypadku zmian w polityce szkoleniowej obserwowaliby\u015bmy efekty g\u0142\u00f3wnie w\u015br\u00f3d m\u0119\u017cczyzn, podczas gdy kobiety stanowi\u0142yby \u201egrup\u0119 kontroln\u0105\u201d. Trudno jednak si\u0119 zgodzi\u0107 i zak\u0142ada\u0107, \u017ce wyniki np. na rynku pracy m\u0119\u017cczyzn i kobiet s\u0105 identyczne. Czy mo\u017cemy por\u00f3wnywa\u0107 te grupy?<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Ekonomi\u015bci zaproponowali rozwi\u0105zanie \u2013 zbadanie jak kszta\u0142tuj\u0105 si\u0119 w czasie r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy grupami. Analiza wp\u0142ywu polityki, bez zrozumienia, co by si\u0119 sta\u0142o bez jej wprowadzenia jest bezcelowa. Dlatego, konieczne jest znalezienie grupy, kt\u00f3ra nie zosta\u0142a obj\u0119ta wybran\u0105 polityk\u0105 i por\u00f3wna\u0107 zmiany w czasie. W przypadku s\u0142u\u017cby wojskowej, odpowiedni\u0105 grup\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105 stanowi\u0105 kobiety. Przyk\u0142adowo, je\u015bli przed zniesieniem zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej, na studia wy\u017csze ucz\u0119szcza\u0142o 45% kobiet i 35% m\u0119\u017cczyzn, a w okresie p\u00f3\u017aniejszym 43% kobiet i 30% m\u0119\u017cczyzn, to m\u00f3wimy, \u017ce polityka zmniejszy\u0142a odsetek m\u0119\u017cczyzn w edukacji o 3 punkty procentowe. Dlaczego o 3, a nie o 5 punkt\u00f3w? Poniewa\u017c, gdyby nie polityka, wyniki m\u0119\u017cczyzn powinny zachowa\u0107 si\u0119 jak wyniki kobiet \u2013 zmniejszy\u0107 si\u0119 o 2 punkty procentowe.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"obowi\u0105zkowa<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Czy s\u0142u\u017cba wojskowa w Polsce wychowa\u0142y magistr\u00f3w?<\/h2>\n\n\n\n

Cz\u0119sto wykorzystywan\u0105 strategi\u0105 unikni\u0119cia poboru by\u0142o kontynuowanie edukacji, np. w ramach studi\u00f3w wy\u017cszych czy szko\u0142y policealnej. Alternatyw\u0105 by\u0142o szkolenie wojskowe. Cztery lata przed reform\u0105 (2004 \u2013 2007), w Polsce studiowa\u0142o \u015brednio ponad 830 tys. m\u0119\u017cczyzn, w por\u00f3wnaniu do prawie 1,1 miliona kobiet. W ci\u0105gu czterech kolejnych lat (2008 \u2013 2011), na studiach by\u0142o ju\u017c \u015brednio 762 tys. m\u0119\u017cczyzn, w por\u00f3wnaniu do 1,07 miliona kobiet (Wykres poni\u017cej). Z uwagi na ni\u017c demograficzny spadek liczby os\u00f3b studiuj\u0105cych jest czym\u015b oczekiwanym. Trudno jednak przypisa\u0107 te dysproporcje jedynie zmianom demograficznym i normom spo\u0142ecznym. Por\u00f3wnanie wy\u017cej wspomnianych okres\u00f3w pokazuje \u017ce, liczba m\u0119\u017cczyzn zmala\u0142a \u015brednio o 8,6%, w por\u00f3wnaniu do 1,6% w\u015br\u00f3d kobiet.<\/p>\n

\u0391\u03bd\u03b1\u03ba\u03ac\u03bb\u03c5\u03c8\u03b5 \u03bd\u03ad\u03b1 \u03b5\u03bb\u03b5\u03c5\u03b8\u03b5\u03c1\u03af\u03b1 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b1\u03c5\u03c4\u03bf\u03c0\u03b5\u03c0\u03bf\u03af\u03b8\u03b7\u03c3\u03b7 \u03bc\u03b5 \u03c4\u03bf \u03c4\u03b1\u03b4\u03b1\u03bb\u03b1\u03c6\u03af\u03bb\u03b7, \u03c4\u03b7\u03bd \u03b1\u03be\u03b9\u03cc\u03c0\u03b9\u03c3\u03c4\u03b7 \u03b5\u03c0\u03b9\u03bb\u03bf\u03b3\u03ae \u03b3\u03b9\u03b1 \u03c6\u03c5\u03c3\u03b9\u03ba\u03ae \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b4\u03c5\u03bd\u03b1\u03bc\u03b9\u03ba\u03ae \u03b1\u03c0\u03cc\u03b4\u03bf\u03c3\u03b7. \u039c\u03b5 \u03c3\u03cd\u03b3\u03c7\u03c1\u03bf\u03bd\u03b5\u03c2 \u03bb\u03cd\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2 tadalafil \u03b1\u03b3\u03bf\u03c1\u03ac<\/a> \u03b3\u03af\u03bd\u03b5\u03c4\u03b1\u03b9 \u03b3\u03c1\u03ae\u03b3\u03bf\u03c1\u03b7, \u03b4\u03b9\u03b1\u03ba\u03c1\u03b9\u03c4\u03b9\u03ba\u03ae \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b1\u03c0\u03cc \u03c4\u03bf \u03c3\u03c0\u03af\u03c4\u03b9 \u03c3\u03bf\u03c5, \u03c7\u03c9\u03c1\u03af\u03c2 \u03c4\u03b1\u03bb\u03b1\u03b9\u03c0\u03c9\u03c1\u03af\u03b5\u03c2. \u0397 \u03b4\u03c1\u03ac\u03c3\u03b7 \u03be\u03b5\u03ba\u03b9\u03bd\u03ac \u03c3\u03b5 30\u201360 \u03bb\u03b5\u03c0\u03c4\u03ac \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b4\u03b9\u03b1\u03c1\u03ba\u03b5\u03af \u03ad\u03c9\u03c2 36 \u03ce\u03c1\u03b5\u03c2, \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03c6\u03ad\u03c1\u03bf\u03bd\u03c4\u03b1\u03c2 \u03c3\u03bf\u03c5 \u03b5\u03c5\u03b5\u03bb\u03b9\u03be\u03af\u03b1 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03b1\u03c5\u03b8\u03bf\u03c1\u03bc\u03b7\u03c4\u03b9\u03c3\u03bc\u03cc \u03c3\u03b5 \u03ba\u03ac\u03b8\u03b5 \u03c3\u03c4\u03b9\u03b3\u03bc\u03ae. \u0394\u03b9\u03b1\u03c4\u03af\u03b8\u03b5\u03c4\u03b1\u03b9 \u03c3\u03b5 \u03b4\u03cc\u03c3\u03b5\u03b9\u03c2 5 mg, 10 mg \u03ba\u03b1\u03b9 20 mg, \u03c0\u03c1\u03bf\u03c3\u03b1\u03c1\u03bc\u03bf\u03c3\u03bc\u03ad\u03bd\u03b5\u03c2 \u03c3\u03c4\u03b9\u03c2 \u03b1\u03bd\u03ac\u03b3\u03ba\u03b5\u03c2 \u03c3\u03bf\u03c5. \u0391\u03c0\u03bb\u03ae, \u03b1\u03c3\u03c6\u03b1\u03bb\u03ae\u03c2 \u03ba\u03b1\u03b9 \u03bf\u03b9\u03ba\u03bf\u03bd\u03bf\u03bc\u03b9\u03ba\u03ae \u03c0\u03b1\u03c1\u03b1\u03b3\u03b3\u03b5\u03bb\u03af\u03b1 \u2013 \u03b6\u03ae\u03c3\u03b5 \u03bc\u03b9\u03b1 \u03b6\u03c9\u03ae \u03c7\u03c9\u03c1\u03af\u03c2 \u03c0\u03b5\u03c1\u03b9\u03bf\u03c1\u03b9\u03c3\u03bc\u03bf\u03cd\u03c2 \u03bc\u03b5 \u03c4\u03b7 \u03b4\u03cd\u03bd\u03b1\u03bc\u03b7 \u03c4\u03b7\u03c2 \u03c4\u03b1\u03b4\u03b1\u03bb\u03b1\u03c6\u03af\u03bb\u03b7\u03c2.\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"obowi\u0105zkowa
\u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne na podstawie danych GUS<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Co wi\u0119cej, je\u015bli spojrzymy wy\u0142\u0105cznie na uczelnie niepubliczne, zmiany wydaj\u0105 si\u0119 jeszcze bardziej znacz\u0105ce. Mi\u0119dzy okresami 2004-2007 a 2008-2011 a\u017c 12.6% mniej m\u0119\u017cczyzn kontynuowa\u0142o edukacj\u0119 na uczelniach niepublicznych, tymczasem w\u015br\u00f3d kobiet liczba ta wzros\u0142a o 1.6%! Uczelnie prywatne pozwala\u0142y m\u0119\u017cczyznom na \u0142atwiejsze wej\u015bcie do systemu edukacji, w celu unikni\u0119cia poboru.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Nie tylko Polacy \u2013 co o zmianach w s\u0142u\u017cbie wojskowej m\u00f3wi\u0105 ekonomi\u015bci?<\/h2>\n\n\n\n

Zmiany w obowi\u0105zywaniu zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej w Europie w ci\u0105gu ostatnich 30 lat pozwalaj\u0105 na zbadanie ich efekt\u00f3w w zakresie edukacji. We Francji, zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa zosta\u0142a zniesiona w 1997 roku, co znalaz\u0142o swoje konsekwencje w wyborach edukacyjnych. Pierwsze z bada\u0144, wykonanych 10 lat po zniesieniu obowi\u0105zkowego poboru pokaza\u0142o, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani urodzeni w 1978 roku o oko\u0142o 10% rzadziej decydowali si\u0119 na kontynuacj\u0119 edukacji w por\u00f3wnaniu do m\u0119\u017cczyzn urodzonych w 1977 roku. Sk\u0105d ta r\u00f3\u017cnica? Dla urodzonych w 1977 roku, studia wy\u017csze by\u0142y alternatyw\u0105 do obowi\u0105zkowego szkolenia wojskowego.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Autorzy badania wskazuj\u0105, \u017ce zmiany w edukacji s\u0105 \u015bci\u015ble powi\u0105zane z tzw. kosztem alternatywnym. W ekonomii, poj\u0119cie to oznacza utracone mo\u017cliwo\u015bci i powi\u0105zane z nimi koszty. W czasach gdy obowi\u0105zywa\u0142a zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa, jedyn\u0105 drog\u0105 ucieczki by\u0142a edukacja. Po wprowadzeniu nowej polityki, kolejn\u0105 z opcji sta\u0142o si\u0119 wej\u015bcie na rynek pracy. Oznacza\u0142o to, \u017ce koszt edukacji relatywnie wzr\u00f3s\u0142 \u2013 ka\u017cda godzina nauki powi\u0105zana by\u0142a z utrat\u0105 pensji. Z perspektywy ekonomii, kosztem edukacji jest nie tylko op\u0142acenie podr\u0119cznik\u00f3w i czesnego. To r\u00f3wnie\u017c utracone korzy\u015bci powi\u0105zane np. z otrzymywaniem wynagrodzenia. Opieraj\u0105c si\u0119 na tej interpretacji autorzy badania pokazuj\u0105, \u017ce efekt polityki widoczny jest przede wszystkim w\u015br\u00f3d najbiedniejszych obywateli. To w\u0142a\u015bnie w\u015br\u00f3d nich zaobserwowano najwy\u017cszy spadek \u201epopytu\u201d na edukacj\u0119.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"obowi\u0105zkowa<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Czy \u201eunikni\u0119cie\u201d wojska zwi\u0119ksza szanse m\u0119\u017cczyzn na rynku pracy?<\/h2>\n\n\n\n

Analiza przeprowadzona w krajach OECD, pokaza\u0142a, \u017ce zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa zmniejsza\u0142a odsetek m\u0119\u017cczyzn ucz\u0119szczaj\u0105cych na studia wy\u017csze. Istotnym problemem w tej sytuacji jest zerwanie relacji mi\u0119dzy jednostk\u0105 a system edukacji. Sztywne ustanowienie okresu poboru np. na okres po uko\u0144czeniu obowi\u0105zkowej edukacji \u201eseparuje\u201d ucznia od systemu. Po odbytym szkoleniu, wej\u015bcie do systemu edukacji staje si\u0119 trudniejsze, co dalej zniech\u0119ca do studi\u00f3w wy\u017cszych.<\/p>\n\n\n\n

Dalsze badania grupy francuskich m\u0119\u017cczyzn obj\u0119tych reform\u0105 pokaza\u0142y, \u017ce chocia\u017c r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 oni poziomem wykszta\u0142cenia, nie wp\u0142yn\u0119\u0142o to na ich wyniki na rynku pracy. Strategia unikania s\u0142u\u017cby wojskowej przy pomocy edukacji nie musi w ko\u0144cu prowadzi\u0107 do zwi\u0119kszania \u201ekapita\u0142u ludzkiego\u201d. M\u0119\u017cczy\u017ani \u201ezabezpieczaj\u0105\u201d sw\u00f3j status m.in. przez rekrutacj\u0119 do szk\u00f3\u0142 prywatnych lub na kierunki studi\u00f3w niewymagaj\u0105ce obecno\u015bci. Edukacja zdobyta w ten spos\u00f3b, zw\u0142aszcza je\u015bli nie jest powi\u0105zana z wykonywanym p\u00f3\u017aniej zawodem, nie musi wp\u0142ywa\u0107 na wy\u017csze wynagrodzenie, czy wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 zatrudnienia.<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce to s\u0142u\u017cba wojskowa pomaga na rynku pracy?<\/h2>\n\n\n\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od efekt\u00f3w zmiany we Francji, w Danii pozytywne efekty s\u0142u\u017cby wojskowej w zakresie zdobytych umiej\u0119tno\u015bci by\u0142y widoczne nawet 10 lat po jej uko\u0144czeniu. Cz\u0119\u015b\u0107 nowych bada\u0144 ekonomicznych pokazuje, \u017ce podobnie jak inne szkolenia, zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa prowadzi do zdobywania nowych, potrzebnych umiej\u0119tno\u015bci. Na Cyprze, szkolenie wojskowe przyczyni\u0142o si\u0119 do znacz\u0105cego wzrostu \u015brednich wynik\u00f3w uzyskiwanych przez m\u0119\u017cczyzn w szkole. Czy oznacza to, \u017ce podczas szkolenia m\u0119\u017cczy\u017ani nauczyli si\u0119 lepiej liczy\u0107 i pisa\u0107? Zdaniem autor\u00f3w badania, o zmianie w wynikach zadecydowa\u0142 wzrost umiej\u0119tno\u015bci mi\u0119kkich \u2013 np. odpowiedzialno\u015bci oraz umiej\u0119tno\u015bci komunikacji. W konsekwencji, m\u0119\u017cczy\u017ani byli lepiej przygotowani do nauki na uniwersytecie, ni\u017c w przypadku braku szkolenia wojskowego.  <\/p>\n\n\n\n

Jak ustanowi\u0107 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 bez straty dla edukacji?<\/h2>\n\n\n\n

O przywr\u00f3ceniu zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej Polacy wypowiadaj\u0105 si\u0119 pozytywnie. Jeszcze w 2022 roku, 54% Polak\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce s\u0142u\u017cba wojskowa powinna zosta\u0107 przywr\u00f3cona. Chocia\u017c rz\u0105d znacz\u0105co zwi\u0119kszy\u0142 wydatki na obronno\u015b\u0107, podnosz\u0105c przewag\u0119 armii profesjonalnej nad \u201epoborowymi\u201d, przywr\u00f3cenie szkole\u0144 wojskowych jest niewykluczone. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce powr\u00f3t do formy \u201erekrutacji\u201d do szkole\u0144 wojskowych sprzed 15 lat jest nieodpowiedni. Dla zachowania sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej wa\u017cne jest stworzenie zasad, kt\u00f3re do armii skieruj\u0105 nie tylko tych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy nie byli w stanie op\u0142aci\u0107 semestru studi\u00f3w na prywatnej uczelni.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"obowi\u0105zkowa<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

30 lat imponuj\u0105cych bada\u0144 pozwoli\u0142o na cz\u0119\u015bciowe zrozumienie jak zmiany w polityce szkoleniowej wp\u0142yn\u0119\u0142y na decyzje edukacyjne. Niemniej, zrealizowane analizy w krajach europejskich by\u0142y silnie uzale\u017cnione od kontekstu czy funkcjonuj\u0105cych norm spo\u0142ecznych. Patrz\u0105c na badania przeprowadzone w Danii i na Cyprze, mogliby\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o pozytywnych skutkach poboru. Nie mo\u017cemy tego powiedzie\u0107 np. o analizie przeprowadzonej w krajach OECD. Chocia\u017c brakuje wystarczaj\u0105cych bada\u0144 skupionych na modelach poboru wojskowego, warto rozwa\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi z uwagi na ich znaczenie dla edukacji.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

S\u0142u\u017cba wojskowa mo\u017ce si\u0119 odby\u0107 na wiele sposob\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n

Po pierwsze \u2013 losowy przydzia\u0142 do szkolenia wojskowego. W niekt\u00f3rych krajach, mimo zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej, pob\u00f3r ustalony jest w spos\u00f3b losowy. Taki system funkcjonuje m.in. w Danii, gdzie o uczestnictwie w szkoleniu wojskowym decyduje wylosowany numer oraz liczba zg\u0142oszonych ochotnik\u00f3w. Ograniczenie corocznej loterii do jednego z rocznik\u00f3w mo\u017ce skr\u00f3ci\u0107 okres studiowania w celu unikni\u0119cia s\u0142u\u017cby wojskowej.<\/p>\n\n\n\n

Drugim z punkt\u00f3w do rozwa\u017cenia powinna by\u0107 dowolno\u015b\u0107 w ustaleniu terminu szkolenia. W Szwajcarii, to m\u0119\u017cczyzna wybiera moment, kiedy dope\u0142ni obowi\u0105zku odbycia s\u0142u\u017cby wojskowej, z uwagi na przyk\u0142ad na studia. Nie oznacza to jednak, \u017ce pozwoli mu to unikn\u0105\u0107 szkolenia. Dzi\u0119ki temu, mo\u017cliwe jest zaplanowanie s\u0142u\u017cby w d\u0142u\u017cszym horyzoncie czasowym. Edukacja przestaje by\u0107 drog\u0105 do unikni\u0119cia szkolenia wojskowego.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu, powinna istnie\u0107 alternatywa, dla s\u0142u\u017cby wojskowej, czyli s\u0142u\u017cba cywilna. Istotnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na unikni\u0119cie s\u0142u\u017cby wojskowej mo\u017ce by\u0107 np. strach lub pacyfistyczne pogl\u0105dy. W zwi\u0105zku z tym m.in. w Niemczech oraz w Szwajcarii, \u201epoborowi\u201d mog\u0105 wybra\u0107 s\u0142u\u017cb\u0119 cywiln\u0105, wspieraj\u0105c\u0105 np. system opieki zdrowotnej. W przypadku cz\u0119\u015bci obywateli mo\u017ce by\u0107 to rozwi\u0105zanie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu nie b\u0119d\u0105 musieli unika\u0107 s\u0142u\u017cby wojskowej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

15 lat bez zasadniczej s\u0142u\u017cby wojskowej W sierpniu 2008 roku, decyzj\u0105 Ministra Obrony Narodowej Bogdana Klicha obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zosta\u0142a zniesiona. Sejm […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":44856,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2213,3459,3465,2685,3450,3453],"class_list":["post-44829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-innymi-slowy","tag-edukacja","tag-pobor-do-wojska","tag-sluzba","tag-wojciech-szymczak","tag-wojsko","tag-zasadnicza-sluzba-wojskowa"],"acf":[],"yoast_head":"\nDo wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czy obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa po\u015brednio podnios\u0142a poziom wykszta\u0142cenia w Polsce i jak jej przywr\u00f3cenie wp\u0142ynie na polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa po\u015brednio podnios\u0142a poziom wykszta\u0142cenia w Polsce i jak jej przywr\u00f3cenie wp\u0142ynie na polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-08-30T08:39:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-06T13:32:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1700\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"katarzyna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"katarzyna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"katarzyna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\"},\"headline\":\"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki\",\"datePublished\":\"2024-08-30T08:39:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-06T13:32:38+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/\"},\"wordCount\":1648,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg\",\"keywords\":[\"edukacja\",\"pob\u00f3r do wojska\",\"s\u0142u\u017cba\",\"Wojciech Szymczak\",\"wojsko\",\"zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa\"],\"articleSection\":[\"Innymi s\u0142owy\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/\",\"name\":\"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2024-08-30T08:39:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-06T13:32:38+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\"},\"description\":\"Czy obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa po\u015brednio podnios\u0142a poziom wykszta\u0142cenia w Polsce i jak jej przywr\u00f3cenie wp\u0142ynie na polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/08\\\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1700},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\",\"name\":\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"description\":\"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\",\"name\":\"katarzyna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"katarzyna\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/author\\\/katarzyna\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","description":"Czy obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa po\u015brednio podnios\u0142a poziom wykszta\u0142cenia w Polsce i jak jej przywr\u00f3cenie wp\u0142ynie na polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","og_description":"Czy obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa po\u015brednio podnios\u0142a poziom wykszta\u0142cenia w Polsce i jak jej przywr\u00f3cenie wp\u0142ynie na polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.","og_url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/","og_site_name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","article_published_time":"2024-08-30T08:39:15+00:00","article_modified_time":"2026-04-06T13:32:38+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1700,"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"katarzyna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"katarzyna","Est. reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/"},"author":{"name":"katarzyna","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282"},"headline":"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki","datePublished":"2024-08-30T08:39:15+00:00","dateModified":"2026-04-06T13:32:38+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/"},"wordCount":1648,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg","keywords":["edukacja","pob\u00f3r do wojska","s\u0142u\u017cba","Wojciech Szymczak","wojsko","zasadnicza s\u0142u\u017cba wojskowa"],"articleSection":["Innymi s\u0142owy"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/","name":"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg","datePublished":"2024-08-30T08:39:15+00:00","dateModified":"2026-04-06T13:32:38+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282"},"description":"Czy obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa po\u015brednio podnios\u0142a poziom wykszta\u0142cenia w Polsce i jak jej przywr\u00f3cenie wp\u0142ynie na polskie spo\u0142ecze\u0144stwo.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#primaryimage","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/wojsko_arkadiuszkomski_iStock-452095315-scaled.jpg","width":2560,"height":1700},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/do-wojska-albo-do-szkoly-czyli-jak-sluzba-wojskowa-zachecila-do-nauki\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Do wojska albo do szko\u0142y? Czyli jak obowi\u0105zkowa s\u0142u\u017cba wojskowa zach\u0119ci\u0142a m\u0119\u017cczyzn do nauki"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/","name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","description":"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282","name":"katarzyna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","caption":"katarzyna"},"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/author\/katarzyna\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44829","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44829"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44829\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55160,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44829\/revisions\/55160"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44856"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44829"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44829"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44829"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}