{"id":43818,"date":"2024-06-26T10:36:01","date_gmt":"2024-06-26T08:36:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=43818"},"modified":"2024-07-05T11:40:21","modified_gmt":"2024-07-05T09:40:21","slug":"czy-szkoly-powinny-wrocic-do-czasow-b-c-before-cellphones","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-szkoly-powinny-wrocic-do-czasow-b-c-before-cellphones\/","title":{"rendered":"Czy szko\u0142y powinny wr\u00f3ci\u0107 do czas\u00f3w B.C. (before cellphones)?"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

W Europie odg\u00f3rny zakaz usuwaj\u0105cy smartfony ze szko\u0142y obowi\u0105zuje mi\u0119dzy innymi we W\u0142oszech, Grecji, Francji i w niekt\u00f3rych wsp\u00f3lnotach autonomicznych Hiszpanii. Od tego roku zakaz zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c wprowadzony w Holandii i Wielkiej Brytanii. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odg\u00f3rne zakazy dotycz\u0105 zar\u00f3wno szk\u00f3\u0142 podstawowych, jak i \u015brednich, chocia\u017c s\u0105 wyj\u0105tki, na przyk\u0142ad we Francji zakaz obejmuje uczni\u00f3w do 15 roku \u017cycia. W krajach, gdzie nie ma og\u00f3lnokrajowych regulacji, takich jak Polska, Dania, czy Belgia, decyzja jest pozostawiona szko\u0142om. Przeciwnicy tych zakaz\u00f3w wskazuj\u0105, \u017ce telefony s\u0105 \u015bwietn\u0105 pomoc\u0105 dydaktyczn\u0105, a takie zakazy ograniczaj\u0105 wolno\u015bci obywatelskie. Co o telefonach w szkole m\u00f3wi\u0105 nam badania mi\u0119dzynarodowe?<\/p>\n\n\n\n

Kom\u00f3rka rozprasza<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Urz\u0105dzenia cyfrowe rzeczywi\u015bcie obni\u017caj\u0105 koncentracj\u0119 uczni\u00f3w. W Polsce ponad jedna trzecia pi\u0119tnastolatk\u00f3w deklaruje, \u017ce na wi\u0119kszo\u015bci lekcji matematyki (bo o te konkretne lekcje byli pytani) nie uwa\u017ca, bo korzysta z telefonu. Dodatkowe 30% deklaruje, \u017ce rozpraszaj\u0105 ich inni uczniowie korzystaj\u0105cy z urz\u0105dze\u0144 cyfrowych. Dane te pochodz\u0105 z badania PISA z 2022 roku. Jest ono bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em por\u00f3wnywalnych mi\u0119dzynarodowo informacji o systemach edukacji. Opr\u00f3cz mierzenia umiej\u0119tno\u015bci pi\u0119tnastolatk\u00f3w obejmuje ono tak\u017ce pytania kontekstowe kierowane do uczni\u00f3w i dyrektor\u00f3w szk\u00f3\u0142.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"Smartfony<\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Czy problemy z koncentracj\u0105 przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na umiej\u0119tno\u015bci uczni\u00f3w? Tak! Wed\u0142ug danych PISA, uczniowie, kt\u00f3rzy ulegaj\u0105 rozproszeniu na wi\u0119kszo\u015bci lekcji matematyki, maj\u0105 ni\u017csze wyniki od uczni\u00f3w, kt\u00f3rym zdarza si\u0119 to rzadko. To dane por\u00f3wnuj\u0105ce uczni\u00f3w o podobnych cechach z podobnych szk\u00f3\u0142. Dodatkowo, ponad po\u0142owa pi\u0119tnastolatk\u00f3w w Polsce deklaruje, \u017ce odczuwa niepok\u00f3j, kiedy nie ma pod r\u0119k\u0105 telefonu. Ci uczniowie maj\u0105 ni\u017csze umiej\u0119tno\u015bci matematyczne. Deklaruj\u0105 ni\u017csz\u0105 satysfakcj\u0119 z \u017cycia. Maj\u0105 ni\u017csz\u0105 odporno\u015b\u0107 na stres. Gorzej kontroluj\u0105 emocje. Dane te sugeruj\u0105, \u017ce jest to du\u017cy spo\u0142eczny problem.<\/p>\n\n\n\n

Na zakazach zyskuj\u0105 najs\u0142absi<\/h2>\n\n\n\n

Analizy na danych PISA nie przes\u0105dzaj\u0105 jednak o kierunku zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy u\u017cywaniem telefon\u00f3w a umiej\u0119tno\u015bciami. By\u0107 mo\u017ce s\u0142absi uczniowie po prostu cz\u0119\u015bciej na lekcji nie nad\u0105\u017caj\u0105 i wtedy si\u0119gaj\u0105 po telefon. Jest na szcz\u0119\u015bcie coraz wi\u0119cej zaawansowanych metodologicznie bada\u0144 pozwalaj\u0105cych m\u00f3wi\u0107 o wp\u0142ywie telefon\u00f3w na wyniki edukacyjne, jak i inne wska\u017aniki dobrostanu uczni\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W Wielkiej Brytanii zbadano wp\u0142yw zakazu u\u017cywania telefon\u00f3w w szko\u0142ach \u015brednich na wyniki egzamin\u00f3w na koniec obowi\u0105zkowej edukacji, zdawanych przez 16-latki. W szko\u0142ach, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 zakaza\u0107 telefon\u00f3w, wyniki tych egzamin\u00f3w si\u0119 poprawi\u0142y (Beland & Murphy, 2016). Najsilniejszy efekt zaobserwowano w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w najs\u0142abszych. Podobne badanie w Norwegii pokaza\u0142o, \u017ce zakaz u\u017cywania telefon\u00f3w doprowadzi\u0142 do poprawy wynik\u00f3w edukacyjnych w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t. Wzros\u0142o tak\u017ce prawdoponobie\u0144stwo wybrania przez nie bardziej presti\u017cowej \u015bcie\u017cki akademickiej w szkole \u015bredniej (Abrahamsson, 2024). Te efekty by\u0142y silniejsze w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t z rodzin o niskim statusie spo\u0142eczno-ekonomicznym. Zakaz nie mia\u0142 za to wp\u0142ywu na wyniki edukacyjne ch\u0142opc\u00f3w. Spad\u0142a tak\u017ce przemoc r\u00f3wie\u015bnicza, zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t jak i ch\u0142opc\u00f3w. Dodatkowo, autorka pokazuje, \u017ce zakazy u\u017cywania telefon\u00f3w w szkole doprowadzi\u0142y do spadku liczby wizyt lekarskich zwi\u0105zanych ze zdrowiem psychicznym w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Smartfony<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Pozytywne efekty zakaz\u00f3w na wyniki edukacyjne i ograniczenie przemocy r\u00f3wie\u015bniczej potwierdza tak\u017ce badanie w Hiszpanii (Beneito & Vicente-Chirivella, 2022). Wykorzystuje ono regionalne zr\u00f3\u017cnicowanie zakaz\u00f3w. Dwie wsp\u00f3lnoty autonomiczne – Galicja i Kastylia-La Mancha – wprowadzi\u0142y odg\u00f3rne zakazy u\u017cywania telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych w szko\u0142ach podstawowych i \u015brednich w 2015 roku. W tych regionach spad\u0142a przemoc r\u00f3wie\u015bnicza w\u015br\u00f3d nastolatk\u00f3w (12-17 lat), a w Galicji poprawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wyniki badania PISA.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Co z politykami na poziomie szko\u0142y?<\/h2>\n\n\n\n

W krajach, w kt\u00f3rych nie ma og\u00f3lnokrajowych zakaz\u00f3w, szko\u0142y wprowadzaj\u0105 r\u00f3\u017cne polityki reguluj\u0105ce u\u017cywanie urz\u0105dze\u0144 cyfrowych na ich terenie. Od og\u00f3lnych zalece\u0144, poprzez pozostawianie decyzji nauczycielom, po ca\u0142kowity zakaz ich u\u017cywania w obr\u0119bie plac\u00f3wki. Wed\u0142ug badania PISA jedynie ca\u0142kowity zakaz u\u017cywania telefon\u00f3w ogranicza zjawisko rozpraszania si\u0119 uczni\u00f3w na lekcjach. Inne szkolne polityki nie s\u0105 z nim zwi\u0105zane.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Dane PISA pokazuj\u0105 tak\u017ce du\u017ce r\u00f3\u017cnice pomi\u0119dzy krajami w podej\u015bciu do telefon\u00f3w w szkole. Najmniej uczni\u00f3w uczy\u0142o si\u0119 w szko\u0142ach z zakazem u\u017cywania urz\u0105dze\u0144 cyfrowych w Finlandii, Litwie i Holandii (8%), a najwi\u0119cej w Grecji (95%), gdzie obowi\u0105zuje odg\u00f3rny zakaz zar\u00f3wno w szko\u0142ach podstawowych, jak i \u015brednich. Jednak od tego roku Holandia r\u00f3wnie\u017c wprowadzi\u0142a zakaz w szko\u0142ach podstawowych i \u015brednich. W Polsce w 2022 roku tylko 15% pi\u0119tnastolatk\u00f3w chodzi\u0142o do szk\u00f3\u0142 z zakazem u\u017cywania urz\u0105dze\u0144 cyfrowych. R\u00f3wnie wa\u017cne jak sam zakaz jest jednak jego egzekwowanie. <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"Smartfony<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W Polsce mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci, czy szkolne zakazy s\u0105 obecnie egzekwowane. Odsetek uczni\u00f3w korzystaj\u0105cych z telefon\u00f3w w szkole co najmniej kilka razy dziennie r\u00f3\u017cni si\u0119 niewiele pomi\u0119dzy szko\u0142ami z zakazem i bez niego, i wynosi odpowiednio 45% i 50%.<\/p>\n\n\n\n

Czas na Polsk\u0119?<\/h2>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenia kraj\u00f3w, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 zakaza\u0107 prywatnych urz\u0105dze\u0144 cyfrowych w szko\u0142ach s\u0105, pozytywne. Cytowane badania z Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Norwegii pokazuj\u0105, \u017ce dzi\u0119ki zakazowi wzros\u0142y wyniki edukacyjne uczni\u00f3w i zmniejszy\u0142a si\u0119 przemoc r\u00f3wie\u015bnicza. Nawet je\u015bli u\u017cywanie telefon\u00f3w kom\u00f3rkowych nios\u0142o ze sob\u0105 jakie\u015b pozytywne efekty dydaktyczne, to przewa\u017ca\u0142y te negatywne. W Polsce Ministerstwo Edukacji nie planuje wprowadzenia odg\u00f3rnego zakazu u\u017cywania smartfon\u00f3w. Ministra deklaruje, \u017ce kwestie te reguluj\u0105 statuty szkolne i to spo\u0142eczno\u015b\u0107 szkolna powinna wypracowa\u0107 rozwi\u0105zania w nich zawarte.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Smartfony<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Jednak dowody na negatywny wp\u0142yw u\u017cywania smartfon\u00f3w na wyniki edukacyjne, relacje spo\u0142eczne,\u00a0 a tak\u017ce zdrowie psychiczne uczni\u00f3w przemawiaj\u0105 za odg\u00f3rnym zakazem u\u017cywania prywatnych urz\u0105dze\u0144 elektronicznych na terenie szko\u0142y. Smartfony s\u0105 relatywnie now\u0105 technologi\u0105, upowszechnion\u0105 zaledwie kilkana\u015bcie lat temu. Pocz\u0105tkowo nieznany by\u0142 ich wp\u0142yw na rozw\u00f3j dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Teraz mamy coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w na negatywne oddzia\u0142ywanie tej technologii na funkcjonowanie dzieci i m\u0142odzie\u017cy w szkole. Czas ich u\u017cy\u0107.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Artyku\u0142 zosta\u0142 opublikowany pod\u00a0tytu\u0142em Czy szko\u0142y powinny wr\u00f3ci\u0107 do czas\u00f3w B.C. (before cellphones)?<\/a> na\u00a0portalu\u00a0oko.press.pl<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Badania w temacie wp\u0142ywu smartfon\u00f3w na proces edukacyjny<\/h3>\n\n\n\n