{"id":42540,"date":"2024-05-06T10:28:55","date_gmt":"2024-05-06T08:28:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=42540"},"modified":"2024-05-06T10:28:55","modified_gmt":"2024-05-06T08:28:55","slug":"wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/","title":{"rendered":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

Embargo wprowadzone dwa lata temu na rosyjski w\u0119giel wyrugowa\u0142o ze sk\u0142ad\u00f3w surowiec agresora. Niedrogi i niez\u0142ej jako\u015bci w\u0119giel, dobrze nadaj\u0105cy si\u0119 do spalania w domowych piecach. Zerwane \u0142a\u0144cuchy dostaw poskutkowa\u0142y brakiem dost\u0119pno\u015bci surowca. Ceny w\u0119gla wzros\u0142y kilkukrotnie, a pod polskimi kopalniami oferuj\u0105cymi w\u0119giel odbiorcom indywidualnym, ustawi\u0142y si\u0119 kilkudniowe kolejki. Zanim przyp\u0142yn\u0119\u0142y statki z surowcem kolumbijskim i australijskim, rz\u0105d rozdzieli\u0142 wszystkim posiadaczom ogrzewania w\u0119glowego po 3 tysi\u0105ce z\u0142otych. Mia\u0142y one zrekompensowa\u0107 wzrost cen i pom\u00f3c przetrwa\u0107 zim\u0119. Na ci\u0119\u017ck\u0105 pr\u00f3b\u0119 wystawiono wsp\u00f3lnoty i sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe, samodzielnie produkuj\u0105ce ciep\u0142o na potrzeby blok\u00f3w i potrzebuj\u0105ce wi\u0119cej surowca. W przeciwie\u0144stwie do sp\u00f3\u0142dzielni w miastach, korzystaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie z ciep\u0142owni og\u00f3lnomiejskich, wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe nie zosta\u0142y zabezpieczone tarczami antyinflacyjnymi. Brak wsparcia widoczny jest we wzro\u015bcie ich rocznych wydatk\u00f3w na energi\u0119 i materia\u0142y<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Krajobraz wiejskich sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych<\/h2>\n\n\n\n

W Polsce dzia\u0142a ponad 600 wiejskich sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych. Skupiaj\u0105 one od kilkunastu do kilkuset cz\u0142onk\u00f3w. Powsta\u0142y zazwyczaj jako przed\u0142u\u017cenie du\u017cego miasta lub zaplecze mieszkaniowe dla pa\u0144stwowego zak\u0142adu przemys\u0142owego i PGR-\u00f3w. Tych ostatnich jest najwi\u0119cej. Niewielkie, jedno- lub dwupi\u0119trowe bloki obecne s\u0105 w wiejskim krajobrazie niemal wszystkich cz\u0119\u015bci Polski. Istotnym problemem, jaki napotka\u0142y sp\u00f3\u0142dzielnie wiejskie podczas transformacji ustrojowej, by\u0142a nieustalona w\u0142asno\u015b\u0107 kot\u0142owni. Podczas gdy byli pracownicy PGR przejmowali na w\u0142asno\u015b\u0107 mieszkania, w\u0142asno\u015b\u0107 kot\u0142owni \u2013 kluczowych dla ogrzewania osiedli, pozosta\u0142a nieustalona. Obecnie pozostaje w zarz\u0105dzie kad\u0142ubkowej sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowej, kontrolowanej przez mieszka\u0144c\u00f3w osiedla lub administracyjno-us\u0142ugowej, sprawuj\u0105cej piecz\u0119 nad kilkoma kot\u0142owniami w powiecie. Poza ogrzewaniem, sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe na wsi odpowiadaj\u0105 za dostarczanie innych medi\u00f3w i zarz\u0105dzanie cz\u0119\u015bciami wsp\u00f3lnymi budynk\u00f3w, pobieraj\u0105c od mieszka\u0144c\u00f3w op\u0142aty. Osoby zatrudnione w tych sp\u00f3\u0142dzielniach pracuj\u0105 zwykle na cz\u0119\u015b\u0107 etatu, korzystaj\u0105c z zewn\u0119trznej ksi\u0119gowo\u015bci i zlecaj\u0105c palaczom obs\u0142ug\u0119 kot\u0142owni w sezonie grzewczym. Pomimo niewielkiej skali dzia\u0142a\u0144, forma prawna wymusza na sp\u00f3\u0142dzielniach wiejskich publikacj\u0119 rocznych raport\u00f3w i sprawozda\u0144 finansowych. Dzi\u0119ki temu mamy ca\u0142kiem sporo informacji, kt\u00f3re mog\u0105 powiedzie\u0107 o skali i g\u0142\u0119boko\u015bci kryzysu energetycznego w tych instytucjach.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze: przetrwa\u0107 kryzys<\/h2>\n\n\n\n

Zapewnienie w\u0119gla w sezonie grzewczym 2022\/2023 sprawi\u0142o sp\u00f3\u0142dzielniom pot\u0119\u017cne problemy. Cz\u0142onkowie zarz\u0105du kupowali interwencyjnie w\u0119giel po wy\u017cszych cenach od r\u00f3\u017cnych dostawc\u00f3w, samodzielnie za\u0142atwiali surowiec bezpo\u015brednio z kopalni lub pozyskiwali drewno z nadle\u015bnictwa.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 podnios\u0142a op\u0142aty, mobilizuj\u0105c jednocze\u015bnie mieszka\u0144c\u00f3w do oszcz\u0119dzania energii, p\u0142acenia na czas lub przekazywania dodatk\u00f3w w\u0119glowych do sp\u00f3\u0142dzielni. W ekstremalnych sytuacjach od\u0142\u0105czano latem dostarczanie ciep\u0142ej wody lub op\u00f3\u017aniano p\u0142atno\u015bci za w\u0119giel. Reakcja sp\u00f3\u0142dzielni oczywi\u015bcie nie ogranicza\u0142a si\u0119 do przerzucania koszt\u00f3w na mieszka\u0144c\u00f3w. Przedstawiciele bank\u00f3w oferuj\u0105cych sp\u00f3\u0142dzielniom kredyty od kilku lat dostrzegaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 sp\u00f3\u0142dzielc\u00f3w w \u0142\u0105czeniu dotacji z kredytami, instalacj\u0105 fotowoltaiki czy system\u00f3w zarz\u0105dzania energi\u0105 w budynku (BMS). Rozwi\u0105zania te pojawia\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w kontek\u015bcie sp\u00f3\u0142dzielni miejskich. Te maj\u0105 wi\u0119ksze zasoby, dodatkowe \u015brodki z wynajmu i etatowych specjalist\u00f3w ds. technicznych i prawnych.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"Wiejskie
Fot. J. Frankowski – og\u0142oszenie wiejskiej sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowej <\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Zidentyfikowali\u015bmy zaledwie kilkana\u015bcie przyk\u0142ad\u00f3w transformacji energetycznej wiejskich sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych w ostatnich kilku latach, g\u0142\u00f3wnie na p\u00f3\u0142nocy Polski. W Bo\u017cepolu Wielkim<\/a> fundusz po\u017cyczkowy wspar\u0142 zast\u0105pienie kot\u0142owni w\u0119glowej sp\u00f3\u0142dzielni pompami ciep\u0142a. W nieodleg\u0142ym Pot\u0119gowie<\/a> ciep\u0142o dostarczane do blok\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczych pochodzi z lokalnej biogazowni. Mamy wreszcie przyk\u0142ady masowej adaptacji fotowoltaiki \u2013 nie tylko na dachach, ale i elewacjach, np. w warmi\u0144skim Unieszewie<\/a>. W zachodniopomorskim Przec\u0142awiu<\/a> nadwy\u017cki produkowanej energii s\u0142onecznej maj\u0105 zmniejszy\u0107 mieszka\u0144com indywidualne rachunki za pr\u0105d. Inwestycje w transformacj\u0119 energetyczn\u0105 nie zawsze ko\u0144cz\u0105 si\u0119 jednak sukcesem. W mazurskich D\u017awierzutach<\/a> nie uda\u0142o si\u0119 otrzyma\u0107 dotacji do kredytu za pompy ciep\u0142a i fotowoltaiki, co odbi\u0142o si\u0119 na wysokiej stawce funduszu remontowego. Sytuacja wywo\u0142a\u0142a konflikt w lokalnej spo\u0142eczno\u015bci i unaoczni\u0142a, \u017ce spory wok\u00f3\u0142 OZE mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 nie tylko w kontek\u015bcie lokalizacji wiatrak\u00f3w i biogazowni.<\/p>\n\n\n\n

Brakuje gospodarza<\/h2>\n\n\n\n

Problem transformacji energetycznej budynk\u00f3w mieszkalnych na wsi nie ma swojego gospodarza. Rz\u0105d w kwestii odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 do niedawna deklaratywnie interesowa\u0142 si\u0119 biogazem (g\u0142\u00f3wnie z perspektywy producent\u00f3w), a tak\u017ce wsparciem sp\u00f3\u0142dzielni energetycznych. W ostatnim przypadku brakuje skalowalnej, dobrej praktyki dla obszar\u00f3w wiejskich. W przypadku sp\u00f3\u0142dzielni miejskich takie s\u0105: chocia\u017cby sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa Wroc\u0142aw-Po\u0142udnie<\/a> i Sopot-Przylesie<\/a>). Krajowa Rada Sp\u00f3\u0142dzielcza, cho\u0107 zwraca\u0142a uwag\u0119<\/a> na wadliwo\u015b\u0107 rozwi\u0105za\u0144 tarczy antyinflacyjnej wobec sp\u00f3\u0142dzielni wiejskich, ostatecznie nie odwr\u00f3ci\u0142a zaproponowanych zmian. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to tak, \u017ce w jednych sp\u00f3\u0142dzielniach mieszka\u0144cy solidarnie wp\u0142acili dodatki w\u0119glowe do sp\u00f3\u0142dzielni, a w innych wzi\u0119li dodatki do kieszeni. Nast\u0119pnie, ci drudzy sp\u0142acali po\u017cyczki na w\u0119giel wzi\u0119te przez sp\u00f3\u0142dzielnie w podwy\u017cszonych op\u0142atach, bo ogrzewanie jako\u015b trzeba by\u0142o zapewni\u0107. Trudno powiedzie\u0107, jakie dzia\u0142ania podj\u0105\u0142 Zwi\u0105zek Rewizyjny Wiejskich Sp\u00f3\u0142dzielni Mieszkaniowych, poniewa\u017c nie ma swej strony internetowej i nie upublicznia sprawozda\u0144 z dzia\u0142alno\u015bci. Temat transformacji energetycznej wielorodzinnych budynk\u00f3w na wsi pozostaje tak\u017ce poza radarem ekologicznych i antysmogowych organizacji pozarz\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n

Przysz\u0142o\u015b\u0107 nie b\u0119dzie \u0142atwa<\/h2>\n\n\n\n

Przed sp\u00f3\u0142dzielniami mieszkaniowymi na wsi rysuje si\u0119 kilka scenariuszy. Scenariusz pierwszy, preferowany przez przeciwnik\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielni jako instytucji, to ostateczna prywatyzacja zasobu. Pytanie, co stanie si\u0119 w\u00f3wczas z ogrzewaniem, podstawow\u0105 us\u0142ug\u0105 spo\u0142eczn\u0105? Czy znajd\u0105 si\u0119 ch\u0119tni do zarz\u0105dzania tym mieniem i produkcji ciep\u0142a? Je\u015bli przysz\u0142a wsp\u00f3lnota nie znajdzie ch\u0119tnego, alternatyw\u0105 mo\u017ce by\u0107 indywidualizacja ogrzewania \u2013 na przyk\u0142ad przej\u015bcie mieszka\u0144c\u00f3w na piecyki gazowe i elektryczne. B\u0119dzie to prawdopodobnie rozwi\u0105zanie dro\u017csze, bardziej niebezpieczne i szkodliwe dla budynku oraz zdrowia mieszka\u0144c\u00f3w. Scenariusz drugi to wegetacja: oczekiwanie na spadek liczby lub wyprowadzk\u0119 ostatnich lokator\u00f3w i wyburzenia blok\u00f3w. Proces ten mo\u017ce trwa\u0107 przynajmniej kilkana\u015bcie lat. Z perspektywy niskiej mobilno\u015bci i przywi\u0105zania mieszka\u0144c\u00f3w Polski do w\u0142asnego domu, dyskusja na ten temat jest obecnie ma\u0142o realna politycznie. Scenariusz trzeci to wykorzystanie mieszkalnictwa wielorodzinnego na wsi dla potrzeb samotnych, starszych os\u00f3b w du\u017cych domach. Cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144 w sp\u00f3\u0142dzielniach wiejskich ju\u017c teraz stoi pusta, bo spadkobiercy dawnych pracownik\u00f3w PGR od lat s\u0105 za granic\u0105, nie interesuj\u0105 si\u0119 mieszkaniem i nie p\u0142ac\u0105 op\u0142at. By\u0142oby to jednak rozwi\u0105zanie wymagaj\u0105ce zmian prawnych i silniejszego zaanga\u017cowania samorz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"Wiejskie
Fot. J. Frankowski – wiejska sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 niepewn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 wiejskich wsp\u00f3lnot i sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych, tu i teraz przyda\u0142by si\u0119 im solidnie dzia\u0142aj\u0105cy rzecznik. Kto\u015b b\u0119d\u0105cy wiarygodnym punktem kontaktowym i informacyjnym. M\u00f3g\u0142by zbiera\u0107 dobre praktyki i atrakcyjne oferty finansowania. Chocia\u017cby z bank\u00f3w sp\u00f3\u0142dzielczych, kt\u00f3re s\u0105 naturalnym partnerem wiejskich sp\u00f3\u0142dzielni i wsp\u00f3lnot mieszkaniowych w remontach. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

R\u00f3wnie\u017c wojew\u00f3dzkie fundusze ochrony \u015brodowiska i gospodarki wodnej oraz doradcy energetyczni mogliby wesprze\u0107 t\u0119 grup\u0119. Cho\u0107by na zasadzie celowych odwiedzin i zostawienia kontaktu, tak jak wizytowali niegdy\u015b gminy. I wreszcie \u2013 finanse. Je\u017celi mamy du\u017co \u015brodk\u00f3w na transformacj\u0119 energetyczn\u0105 mo\u017ce warto by\u0142oby zapewni\u0107 odpowiednio wysoki poziom dotacji lub sta\u0142e oprocentowanie dla sp\u00f3\u0142dzielni mieszkaniowych. Pozwoli\u0142oby to skr\u00f3ci\u0107 zwrot inwestycji z termomodernizacji, aby oferta finansowa by\u0142a dostosowana do mo\u017cliwo\u015bci tej specyficznej grupy.<\/p>\n\n\n\n

Czas na zmian\u0119 sposobu my\u015blenia<\/h2>\n\n\n\n

Dlaczego warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 uwag\u0119 wiejskim sp\u00f3\u0142dzielniom mieszkaniowym? Ot\u00f3\u017c nadal maj\u0105 one istotne znaczenie symboliczne. Mieszka\u0144cy PGR-\u00f3w ju\u017c raz ponie\u015bli dotkliwe konsekwencje transformacji. By\u0142oby \u017ale, gdyby w trakcie kolejnej transformacji \u2013 tym razem energetycznej, zn\u00f3w ponie\u015bli wi\u0119ksze koszty ni\u017c mieszka\u0144cy du\u017cych miast. Od 2027 roku sp\u00f3\u0142dzielnie i wsp\u00f3lnoty, posiadaj\u0105ce w\u0142asne kot\u0142ownie, b\u0119d\u0105 dodatkowo p\u0142aci\u0107 wi\u0119cej za w\u0119giel, olej i gaz ze wzgl\u0119du na system ETS-II. Co ciekawe \u2013 znaczna cz\u0119\u015b\u0107 ju\u017c teraz p\u0142aci od kilku do kilkunastu tysi\u0119cy z\u0142otych rocznie za emisj\u0119 py\u0142\u00f3w i gaz\u00f3w do \u015brodowiska. To tak\u017ce prze\u0142o\u017cy si\u0119 na wy\u017csze op\u0142aty mieszka\u0144c\u00f3w. Je\u015bli zmian tych nie poprzedzi odpowiednie przygotowanie, polityka klimatyczna mo\u017ce zantagonizowa\u0107 nie tylko rolnik\u00f3w, ale i inn\u0105 grup\u0119 na wsi. Jak temu zapobiec? Horyzontaln\u0105 propozycj\u0105 mo\u017ce by\u0107 odst\u0105pienie od \u201eefektu zach\u0119ty\u201d przy rozdziale \u015brodk\u00f3w na inwestycje pro\u015brodowiskowe. Efekt zach\u0119ty z natury rzeczy sprzyja interesom najbardziej zamo\u017cnych lub poinformowanych os\u00f3b. Te sta\u0107 na podj\u0119cie ryzyka i uzyskiwanie szybszych korzy\u015bci z nowych technologii. O ile jednak jeszcze dekad\u0119 temu panele fotowoltaiczne czy samochody elektryczne by\u0142y czym\u015b nowatorskim i mog\u0142o to mie\u0107 sens, dzi\u015b wiedza i \u015bwiadomo\u015b\u0107 dzia\u0142ania tych technologii jest znacznie wy\u017csza, je\u015bli nie powszechna. Dlatego ju\u017c czas, aby przy rozdziale \u015brodk\u00f3w na inwestycje energetyczne odej\u015b\u0107 od Rawlsowskiej \u2018zas\u0142ony niewiedzy\u2019. Nale\u017cy zacz\u0105\u0107 traktowa\u0107 transformacj\u0119 jako polityk\u0119 spo\u0142eczn\u0105, w kt\u00f3rej pierwsze\u0144stwo zawsze powinny mie\u0107 s\u0142absze podmioty i mniej zamo\u017cni mieszka\u0144cy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Artyku\u0142 dr Jan Frankowskiego p.t.:\u00a0Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych<\/a> zaosta\u0142 opublikowany na\u00a0stronie portalu ngo.pl<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Embargo wprowadzone dwa lata temu na rosyjski w\u0119giel wyrugowa\u0142o ze sk\u0142ad\u00f3w surowiec agresora. Niedrogi i niez\u0142ej jako\u015bci w\u0119giel, dobrze nadaj\u0105cy si\u0119 do […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":42543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[2093,2123,2850,1322,2126,1496,1418,3108,1436],"class_list":["post-42540","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-innymi-slowy","tag-bieda","tag-jan-frankowski","tag-kryzys","tag-kryzys-energetyczny","tag-spoldzielnia-mieszkaniowa","tag-transformacja-energetyczna","tag-ubostwo-energetyczne","tag-wiejskie-spoldzielnie","tag-wojna-w-ukrainie"],"acf":[],"yoast_head":"\nWiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe i ich sytuacja w procesie transformacji oraz kryzysu energetycznego okiem dr Jana Frankowskiego.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe i ich sytuacja w procesie transformacji oraz kryzysu energetycznego okiem dr Jana Frankowskiego.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-05-06T08:28:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2556\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"katarzyna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"katarzyna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"katarzyna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\"},\"headline\":\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych\",\"datePublished\":\"2024-05-06T08:28:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/\"},\"wordCount\":1663,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg\",\"keywords\":[\"bieda\",\"Jan Frankowski\",\"kryzys\",\"kryzys energetyczny\",\"sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa\",\"transformacja energetyczna\",\"ub\u00f3stwo energetyczne\",\"wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie\",\"wojna w Ukrainie\"],\"articleSection\":[\"Innymi s\u0142owy\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/\",\"name\":\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg\",\"datePublished\":\"2024-05-06T08:28:55+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\"},\"description\":\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe i ich sytuacja w procesie transformacji oraz kryzysu energetycznego okiem dr Jana Frankowskiego.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/04\\\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg\",\"width\":2556,\"height\":1500},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\",\"name\":\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"description\":\"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282\",\"name\":\"katarzyna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"katarzyna\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/author\\\/katarzyna\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","description":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe i ich sytuacja w procesie transformacji oraz kryzysu energetycznego okiem dr Jana Frankowskiego.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","og_description":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe i ich sytuacja w procesie transformacji oraz kryzysu energetycznego okiem dr Jana Frankowskiego.","og_url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/","og_site_name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","article_published_time":"2024-05-06T08:28:55+00:00","og_image":[{"width":2556,"height":1500,"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"katarzyna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"katarzyna","Est. reading time":"9 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/"},"author":{"name":"katarzyna","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282"},"headline":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych","datePublished":"2024-05-06T08:28:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/"},"wordCount":1663,"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg","keywords":["bieda","Jan Frankowski","kryzys","kryzys energetyczny","sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa","transformacja energetyczna","ub\u00f3stwo energetyczne","wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie","wojna w Ukrainie"],"articleSection":["Innymi s\u0142owy"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/","name":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg","datePublished":"2024-05-06T08:28:55+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282"},"description":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe i ich sytuacja w procesie transformacji oraz kryzysu energetycznego okiem dr Jana Frankowskiego.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#primaryimage","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg","contentUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/A.-lokalna-kotlownia-na-wegiel-w-wiejskiej-spoldzielni-mieszkaniowej-sciete.jpg","width":2556,"height":1500},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wiejskie-spoldzielnie-mieszkaniowe-zapomniany-problem-polityk-srodowiskowych\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wiejskie sp\u00f3\u0142dzielnie mieszkaniowe: zapomniany problem polityk \u015brodowiskowych"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/","name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","description":"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/9c825756cc451bfa917b4491fcbdc282","name":"katarzyna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/811d05f5ae54c34e05bbd6d8287b75ab9dea355e7211f370fa4d240c7e99462d?s=96&d=mm&r=g","caption":"katarzyna"},"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/author\/katarzyna\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42540","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42540\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}