{"id":38898,"date":"2023-11-23T12:00:00","date_gmt":"2023-11-23T11:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=38898"},"modified":"2023-11-23T12:17:14","modified_gmt":"2023-11-23T11:17:14","slug":"czy-nasza-zima-bedzie-zla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-nasza-zima-bedzie-zla\/","title":{"rendered":"Czy nasza zima b\u0119dzie z\u0142a?"},"content":{"rendered":"\n
<\/div>\n\n\n\n

Zima 2022 r. Oko\u0142o 2 miliony Polek i Polak\u00f3w, a wi\u0119c 5%, nie by\u0142o w stanie odpowiednio ogrza\u0107 swoich dom\u00f3w w tym czasie. Jest to du\u017cy wzrost w por\u00f3wnaniu z 2021 r., kiedy w takiej sytuacji by\u0142o 3% ludno\u015bci. Dodatkowo, odsetek ten wzr\u00f3s\u0142 z 8% do 10% w przypadku os\u00f3b o niskich dochodach.<\/p>\n\n\n\n

Ub\u00f3stwo energetyczne to wielowymiarowe zjawisko. Najcz\u0119\u015bciej ma trzy przyczyny: wysokie wydatki na energi\u0119, niskie dochody oraz nisk\u0105 charakterystyk\u0119 energetyczn\u0105 budynk\u00f3w. Na ryzyko ub\u00f3stwa energetycznego w Polsce nara\u017cone s\u0105 najbardziej osoby starsze, \u017cyj\u0105ce z emerytur i rent. Dotyka ono mieszka\u0144c\u00f3w obszar\u00f3w wiejskich i osoby zamieszkuj\u0105ce stare budynki lub korzystaj\u0105ce z indywidulanych \u017ar\u00f3de\u0142 ciep\u0142a, np. piec\u00f3w na w\u0119giel. Osoby w kryzysie ub\u00f3stwa, a coraz cz\u0119\u015bciej tak\u017ce gospodarstwa domowe o \u015brednich dochodach, s\u0105 szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na wahania cen energii. Dlatego potrzebuj\u0105 zar\u00f3wno dora\u017anego wsparcia pozwalaj\u0105cego w\u0142a\u015bciwie ogrza\u0107 mieszkanie, ale te\u017c \u015brodk\u00f3w na renowacj\u0119 budynku i wymian\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142a ciep\u0142a, kt\u00f3re polepsz\u0105 ich sytuacj\u0119 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wr\u00f3ci\u0107 z tarcz\u0105 po kryzysie energetycznym<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n

Podczas kryzysu energetycznego rz\u0105d Prawa i Sprawiedliwo\u015bci zdecydowa\u0142 si\u0119 na wprowadzenie dzia\u0142a\u0144 os\u0142onowych: \u201etarczy antyinflacyjnej\u201d i dodatk\u00f3w os\u0142onowych. Obni\u017cono podatek VAT na wybrane paliwa grzewcze i transportowe przyznano dop\u0142aty na w\u0119giel czy pr\u0105d. Pomimo zdecydowanej potrzeby ochrony gospodarstw domowych przed wysokimi cenami, cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodk\u00f3w by\u0142a \u017ale ukierunkowana. Dotyczy\u0142o to szczeg\u00f3lnie dodatku w\u0119glowego, kt\u00f3ry trafi\u0142 te\u017c do os\u00f3b z wysokimi dochodami. Pokazywa\u0142y to dane opracowane przez Instytut Bada\u0144 Strukturalnych, kt\u00f3ry zaproponowa\u0142 zast\u0105pienie dodatku w\u0119glowego dodatkiem energetycznym. Takie rozwi\u0105zanie by\u0142o sprawiedliwe spo\u0142ecznie, lepsze dla \u015brodowiska i bardziej efektywne ekonomicznie.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz niezb\u0119dnej ochrony os\u00f3b nara\u017conych na zbyt wysokie ceny energii, potrzebne jest te\u017c nadanie priorytetu renowacji budynk\u00f3w. Dotyczy to przede wszystkim budynk\u00f3w komunalnych i mieszka\u0144 o najgorszej charakterystyce energetycznej. W takich budynkach zwykle mieszkaj\u0105 osoby dotkni\u0119te ub\u00f3stwem energetycznym i osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w trudnej sytuacji. Dzi\u0119ki renowacji mo\u017cna znacznie zmniejszy\u0107 zapotrzebowanie na energi\u0119 do ogrzewania i ch\u0142odzenia. Efektem b\u0119dzie zapewnienie mieszka\u0144com odpowiedniego komfortu przy ni\u017cszych rachunkach za energi\u0119. Przyczyni si\u0119 to do wyj\u015bcia gospodarstw domowych z ub\u00f3stwa energetycznego. Je\u017celi renowacje i transformacja energetyczna maj\u0105 przebiega\u0107 w spos\u00f3b sprawiedliwy, to nale\u017cy chroni\u0107 gospodarstwa domowe przed wy\u017cszymi kosztami mieszkaniowymi. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie sytuacji, w kt\u00f3rych renowacja staje si\u0119 pretekstem do podniesienia op\u0142at lokatorom. Wtedy, wzrost koszt\u00f3w mo\u017ce w rezultacie doprowadzi\u0107 do eksmisji, wysiedlenia i gentryfikacji.<\/p>\n\n\n\n

Spo\u0142eczny fundament transformacji<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Oznacza to, \u017ce same dodatki albo same subsydia nie wystarcz\u0105. Istotne jest komplementarne wykorzystanie \u015brodk\u00f3w przeznaczonych na transformacj\u0119 sektora energetycznego. Oznacza to z jednej strony rozdysponowanie \u015brodk\u00f3w na bezpo\u015brednie wsparcie i zwi\u0119kszanie dochod\u00f3w. Z drugiej strony, potrzebne jest r\u00f3wnie\u017c subsydiowanie inwestycji w renowacje budynk\u00f3w wielorodzinnych i jednorodzinnych oraz inwestycje w odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii. Finansowanie takich dzia\u0142a\u0144 ma zapewni\u0107 ustanowiony od 2025 roku Spo\u0142eczny Fundusz Klimatyczny<\/a>. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Polska b\u0119dzie jego najwi\u0119kszym beneficjentem i otrzyma blisko 13 miliard\u00f3w euro do rozdysponowania na bezpo\u015brednie wsparcie gospodarstw domowych znajduj\u0105cych si\u0119 w trudnej sytuacji. Wsparcie powinno obj\u0105\u0107 szczeg\u00f3lnie osoby dotkni\u0119te ub\u00f3stwem energetycznym i transportowym. Aby wykorzysta\u0107 te \u015brodki Polska musi przed\u0142o\u017cy\u0107 do Komisji Europejskiej sw\u00f3j plan spo\u0142eczno-klimatyczny do czerwca 2025 r.<\/p>\n\n\n\n

Transformacja prawie sprawiedliwa<\/h2>\n\n\n\n

Przed zim\u0105 2023 r. powinni\u015bmy w Polsce mie\u0107 nowy rz\u0105d. W obliczu kryzysu energetycznego i klimatycznego, kluczowe jest, \u017ceby nowy rz\u0105d skupi\u0142 si\u0119 na czterech priorytetach w obszarze transformacji energetycznej sektora mieszkaniowego. Niezale\u017cnie od tego, kto ten rz\u0105d utworzy. Zaproponowane rozwi\u0105zania zwi\u0119ksz\u0105 szanse na to, \u017ce proces transformacji energetycznej b\u0119dzie przebiega\u0142 w spos\u00f3b sprawiedliwy. Lista ta nie wyczerpuje potrzeb sektora mieszkaniowego i jest jedynie punktem wyj\u015bcia do kolejnych dzia\u0142a\u0144 w ramach procesu transformacji energetycznej.<\/p>\n\n\n\n

Uchwalenie planu spo\u0142eczno-klimatycznego<\/em><\/h4>\n\n\n\n

Po pierwsze, konieczne jest sprawne uchwalenie planu spo\u0142eczno-klimatycznego. B\u0119dzie to wyra\u017any sygna\u0142, jak nowy rz\u0105d zamierza reagowa\u0107 na rosn\u0105ce koszty energii oraz minimalizowa\u0107 ryzyko wzrostu skali ub\u00f3stwa energetycznego w Polsce. Plan ten powinien zawiera\u0107 analiz\u0119 potrzeb i korzy\u015bci p\u0142yn\u0105cych z bezpo\u015bredniego wsparcia gospodarstw domowych w zapewnieniu im czystej energii w przyst\u0119pnej cenie. Analiza powinna odpowiedzie\u0107 na pytanie, komu zostanie udzielone wsparcie m.in.:<\/p>\n\n\n\n