{"id":36660,"date":"2023-09-07T11:06:37","date_gmt":"2023-09-07T09:06:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=36660"},"modified":"2023-09-07T11:06:38","modified_gmt":"2023-09-07T09:06:38","slug":"administracja-w-ogonie-postepu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/administracja-w-ogonie-postepu\/","title":{"rendered":"Administracja w ogonie post\u0119pu"},"content":{"rendered":"\n
Liczba etat\u00f3w w administracji publicznej powinna by\u0107 adekwatna do realizowanych zada\u0144. Je\u015bli jest zbyt du\u017ca, to pa\u0144stwo traci podw\u00f3jnie. Nie tylko ponosi koszty finansowe nadmiernego zatrudnienia, ale te\u017c ogranicza liczb\u0119 pracownik\u00f3w dost\u0119pnych dla innych sektor\u00f3w gospodarki. Ten drugi efekt nabiera na znaczeniu wraz z kurczeniem si\u0119 populacji w wieku produkcyjnym.<\/p>\n\n\n\n
Kogo zast\u0119puje technologia?<\/h2>\n\n\n\n
Post\u0119p technologiczny jest, obok globalizacji, najwa\u017cniejszym mega-trendem zmieniaj\u0105cym struktur\u0119 zatrudnienia w gospodarce. W ostatnich dekadach roboty przemys\u0142owe, programy komputerowe czy kasy samoobs\u0142ugowe zast\u0119powa\u0142y ludzi w wykonywaniu powtarzalnych czynno\u015bci. Natomiast rozw\u00f3j sztucznej inteligencji otwiera nowy rozdzia\u0142 i pozwala tak\u017ce zast\u0119powa\u0107 ludzi w czynno\u015bciach nierutynowych oraz zadaniach kreatywnych.<\/p>\n\n\n\n
\n
\n
Sektorem rynkowym o podobnym charakterze zada\u0144 do administracji publicznej jest sektor finansowy. Zajmuje si\u0119 zar\u00f3wno przetwarzaniem standardowych wniosk\u00f3w klient\u00f3w indywidualnych, jak i skomplikowanymi analizami ekonomicznymi. W ci\u0105gu ostatniej dekady polski sektor finansowy podwoi\u0142 zatrudnienie informatyk\u00f3w i jednocze\u015bnie zmniejszy\u0142 o po\u0142ow\u0119 liczb\u0119 pracownik\u00f3w obs\u0142ugi klienta. Klienci indywidualni mog\u0105 tam za\u0142atwi\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 spraw bez udzia\u0142u pracownika obs\u0142ugi.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Informatyzacja administracji post\u0119puje powoli\u2026<\/h2>\n\n\n\n
Teoretycznie informatyzacja powinna zaoszcz\u0119dzi\u0107 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 koszt\u00f3w pracy w administracji publicznej. Wiele analiz i sprawozda\u0144 ma tam charakter cykliczny i powinno podlega\u0107 automatyzacji. Ponadto, \u00a0du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 administracji samorz\u0105dowej polega na przetwarzaniu standardowych wniosk\u00f3w obywateli. Sytuacja, w kt\u00f3rej urz\u0119dnik wprowadza do systemu dane z papierowego wniosku powinna by\u0107 wyj\u0105tkiem, a nie regu\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Cyfryzacja administracji w Polsce stopniowo post\u0119puje, ale jest mniej zaawansowana ni\u017c w UE. Coraz wi\u0119cej spraw mo\u017cemy za\u0142atwi\u0107 on-line, a niekt\u00f3re us\u0142ugi dzia\u0142aj\u0105 bardzo dobrze, jak np. e-PIT. Jednak jak pokazuje raport DESI Komisji Europejskiej jeste\u015bmy czwartym krajem od ko\u0144ca w UE je\u015bli chodzi o liczb\u0119 spraw mo\u017cliwych do za\u0142atwienia on-line i pi\u0105tym od ko\u0144ca wed\u0142ug popularno\u015bci e-administracji.<\/p>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
Trudniej oceni\u0107 jak przebiega informatyzacja wewn\u0119trznych proces\u00f3w analitycznych. Cho\u0107 administracja chwali si\u0119 pewnymi sukcesami, np. wykorzystaniem algorytm\u00f3w przy typowaniu firm do kontroli podatkowych, to dowody anegdotyczne wskazuj\u0105, \u017ce jeszcze wiele proces\u00f3w analitycznych zatrzyma\u0142o si\u0119 w minionym wieku. W przeciwie\u0144stwie do sektora finansowego, administracja publiczna nie zwi\u0119ksza zatrudnienia specjalist\u00f3w IT, a ci kt\u00f3rzy s\u0105 zatrudnieni zajmuj\u0105 si\u0119 raczej utrzymaniem sprz\u0119tu, a nie usprawnianiem proces\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
\u2026 a liczba etat\u00f3w nie maleje<\/h2>\n\n\n\n
W ubieg\u0142ym roku zatrudnienie w administracji publicznej wynosi\u0142o 438 tysi\u0119cy etat\u00f3w, tj. o 12 tysi\u0119cy wi\u0119cej ni\u017c w 2015 roku. Za rz\u0105d\u00f3w PiS wzros\u0142o zatrudnienie zar\u00f3wno w administracji pa\u0144stwowej, jak i samorz\u0105dowej.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku podmiot\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na rynku, nowe technologie wymuszaj\u0105 optymalizacj\u0119 zatrudnienia. Je\u015bli jaka\u015b firma pozostanie przy mniej efektywnej organizacji pracy, to b\u0119dzie osi\u0105ga\u0107 ni\u017csze zyski, albo wypadnie z rynku. Natomiast administracja nie musi z nikim konkurowa\u0107. Dyrektorzy urz\u0119d\u00f3w czy departament\u00f3w nie maj\u0105 bod\u017ac\u00f3w, aby szuka\u0107 oszcz\u0119dno\u015bci. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce cz\u0119sto \u0142\u0105cz\u0105 ich z pracownikami wieloletnie relacje i po ludzku nie chc\u0105 stawia\u0107 koleg\u00f3w przed konieczno\u015bci\u0105 zmiany miejsca pracy. Impuls do zwi\u0119kszenia efektywno\u015bci musi pochodzi\u0107 od podatnik\u00f3w, za po\u015brednictwem polityk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie redukcja etat\u00f3w nie kojarzy si\u0119 pozytywnie. Pa\u0144stwo powinno wspiera\u0107 pracownik\u00f3w (nie tylko administracji) w przechodzeniu z zawod\u00f3w kurcz\u0105cych si\u0119 do takich, kt\u00f3re s\u0105 rozwojowe. \u00a0Kluczowe jest dofinansowanie dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych oraz koszt\u00f3w \u017cycia w czasie potrzebnym do przekwalifikowania. Dlatego realistyczny plan redukcji zatrudnienia w administracji powinien obejmowa\u0107 hojne wsparcie dla odchodz\u0105cych pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
XIX-wieczna filozofia p\u0142ac<\/h2>\n\n\n\n
Optymalizacji zatrudnienia w administracji nie sprzyja system wynagrodze\u0144, kt\u00f3ry premiuje lojalno\u015b\u0107 pracownik\u00f3w i zatrudnienie a\u017c do emerytury.<\/p>\n\n\n\n
\n
\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
W niedawno opublikowanej analizie Instytutu Bada\u0144 Strukturalnych pokazujemy, \u017ce starsi pracownicy administracji zarabiaj\u0105 istotnie wi\u0119cej ni\u017c osoby o takim samym zawodzie, do\u015bwiadczeniu i poziomie wykszta\u0142cenia w sektorze prywatnym. Ale sytuacja jest odwrotna w przypadku m\u0142odych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rym sektor publiczny oferuje niskie p\u0142ace. Natomiast grup\u0105 zawodow\u0105 wynagradzan\u0105 najgorzej w por\u00f3wnaniu z rynkiem s\u0105 specjali\u015bci IT.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
Ten system nale\u017cy zmieni\u0107 zar\u00f3wno pod k\u0105tem wynagradzania specjalist\u00f3w poszukiwanych na rynku, jak i stopniowo eliminuj\u0105c automatyczne premie powi\u0105zane ze sta\u017cem pracy. Przeznaczanie nieproporcjonalnie du\u017cej cz\u0119\u015bci funduszu p\u0142ac na wynagrodzenia pracownik\u00f3w w wieku oko\u0142oemerytalnym utrudnia modernizacj\u0119, gdy\u017c osoby starsze maj\u0105 z naturalnych przyczyn przeci\u0119tnie ni\u017cszy poziom kompetencji cyfrowych. Ponadto, je\u015bli wiadomo dzi\u015b, \u017ce za 10 lat technologia zast\u0105pi zadania m\u0142odego pracownika, to nie mo\u017cna oferowa\u0107 mu kontraktu, kt\u00f3ry jest op\u0142acalny dopiero w perspektywie 20 lat.<\/p>\n\n\n\n
Proces ci\u0105g\u0142y<\/h2>\n\n\n\n
Optymalizacja zatrudnienia wymaga dzia\u0142a\u0144 zar\u00f3wno na szczeblu centralnym, jak i w poszczeg\u00f3lnych urz\u0119dach. Na szczeblu centralnym trzeba rozwija\u0107 narz\u0119dzia informatyczne wykorzystywane przez ca\u0142\u0105 administracj\u0119. Nale\u017cy zreformowa\u0107 system wynagrodze\u0144 oraz zapewni\u0107 wsparcie dla odchodz\u0105cych pracownik\u00f3w. Natomiast z poziomu centralnego nie mo\u017cna zadekretowa\u0107 powszechnej redukcji zatrudnienia o X%, gdy\u017c przestrze\u0144 do optymalizacji jest zr\u00f3\u017cnicowana mi\u0119dzy urz\u0119dami. Tym bardziej nie powinno si\u0119 takich dekret\u00f3w wydawa\u0107 nagle w reakcji na kryzys czy w ramach pomys\u0142\u00f3w wyborczych.<\/p>\n\n\n\n
Optymalizacja zatrudnienia powinna by\u0107 procesem ci\u0105g\u0142ym, wbudowanym w coroczn\u0105 sprawozdawczo\u015b\u0107 urz\u0119d\u00f3w. W ka\u017cdym urz\u0119dzie powinien funkcjonowa\u0107 wieloletni plan, potencjalnie przygotowany we wsp\u00f3\u0142pracy z firmami doradztwa biznesowego. Zapewne zawsze b\u0119dzie istnia\u0142a luka w efektywno\u015bci mi\u0119dzy administracj\u0105 a sektorem prywatnym, ale w interesie spo\u0142ecznym jest, aby ta luka nie zamieni\u0142a si\u0119 w przepa\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/urzednik_Dmitrii-Balabanov_iStock-940476300-1024x681.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/e-administracja_Blue-Planet-Studio_iStock-1245951271_sciety-1024x385.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"administracja\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/urzedniczka_ffranny_iStock-140454230_fliped-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n