Polska wci\u0105\u017c kupuje z Rosji 76% ropy wykorzystywanej w naszej gospodarce. Do kwietnia tego roku Polska by\u0142a te\u017c importerem rosyjskiego gazu i w\u0119gla. Oko\u0142o 45% gazu i 13% z nabywanego w\u0119gla pochodzi\u0142o z Rosji. Decyzj\u0119 o zatrzymaniu importu w\u0119gla podj\u0105\u0142 polski rz\u0105d. O zaprzestaniu eksportu do Polski gazu zdecydowa\u0142 w\u0142a\u015bnie Kreml.<\/p>\n\n\n\n Rosyjskie surowce cieszy\u0142y si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem wielu kraj\u00f3w, poniewa\u017c by\u0142y tanie. Decyzja o zaprzestaniu ich zakup\u00f3w b\u0119dzie wymaga\u0107 szeregu rozwi\u0105za\u0144 gospodarczych, prawnych i logistycznych. Prze\u0142o\u017cy si\u0119 te\u017c na wy\u017csze ceny no\u015bnik\u00f3w energii. Niezb\u0119dnym krokiem przygotowa\u0144 do wprowadzenia embarga jest ocena jego efekt\u00f3w dla gospodarki oraz gospodarstw domowych, zidentyfikowanie bran\u017c i grup ludno\u015bci, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 najbardziej dotkni\u0119te wy\u017cszymi cenami energii. Kluczowe jest te\u017c okre\u015blenie, odej\u015bcie od importu kt\u00f3rych paliw \u2013 gazu, w\u0119gla, czy ropy \u2013 b\u0119dzie mia\u0142o najwi\u0119kszy wp\u0142yw na polsk\u0105 gospodark\u0119. Jak du\u017ce znaczenie ma zakr\u0119cenie Polsce kurka z gazem?<\/p>\n\n\n\n Strachy na Lachy<\/strong><\/p>\n\n\n\n Polska jest pierwszym krajem, do kt\u00f3rego Rosja wstrzyma\u0142a dostawy gazu, oraz pierwszym, kt\u00f3ry zrezygnowa\u0142 z importu w\u0119gla. W Instytucie Bada\u0144 Strukturalnych opracowali\u015bmy model gospodarki polskiej, kt\u00f3ry umo\u017cliwia ocen\u0119 gospodarczych skutk\u00f3w tych decyzji. Szacujemy, \u017ce ewentualny wzrost cen gazu i w\u0119gla w wyniku ograniczenia importu do Polski b\u0119dzie mia\u0142 znikomy skutek dla polskiej gospodarki. Nawet gdyby decyzja Gazpromu o przerwaniu dostaw gazu do Polski spowodowa\u0142a nag\u0142y i znacz\u0105cy wzrost cen tego surowca, powiedzmy o ponad 50%, polskie PKB obni\u017cy\u0142oby si\u0119 jedynie o 0,2% w 2022 roku. Gdyby rosyjski gaz przesta\u0142 p\u0142yn\u0105\u0107 do ca\u0142ej EU i ceny wzros\u0142y powiedzmy o 70% w d\u0142u\u017cszej perspektywie, spadek polskiego PKB by\u0142by wi\u0119kszy, ale nadal ma\u0142y \u2013 o 0,3% w 2025 roku. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce jeszcze przed wojn\u0105 OECD przewidywa\u0142o tegoroczny wzrost gospodarczy w Polsce na ok. 5,5%, ekonomiczny efekt przerwania dostaw rosyjskiego gazu jest niewielki. Nasz model wskazuje, \u017ce identycznie jest w przypadku w\u0119gla, na import kt\u00f3rego polski rz\u0105d na\u0142o\u017cy\u0142 embargo w kwietniu 2022 r.<\/p>\n\n\n\n Damy sobie rad\u0119 bez rosyjskich paliw<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kluczowym czynnikiem dla polskiej gospodarki s\u0105 ceny ropy. To od nich zale\u017cy 80% zwy\u017cki koszt\u00f3w energii w Polsce w zwi\u0105zku z embargiem. \u0141\u0105czne konsekwencje ograniczenia importu surowc\u00f3w energetycznych z Rosji dla gospodarki polskiej b\u0119d\u0105 znacz\u0105ce, ale mo\u017cliwe do opanowania. Nawet je\u017celi ceny wszystkich surowc\u00f3w energetycznych wzrosn\u0105 \u015brednio o 10% do ko\u0144ca roku, to PKB spadnie o oko\u0142o 0,5% w por\u00f3wnaniu do status quo. Gdyby ceny wzros\u0142y \u015brednio o 50%, to PKB obni\u017cy si\u0119 o ponad 3%. Oznacza to, \u017ce Polska i tak mia\u0142aby w 2022 roku wzrost gospodarczy, nawet w obliczu skokowego zwi\u0119kszenia si\u0119 cen paliw. Recesja nam nie grozi.<\/p>\n\n\n\n Sektorem najbardziej dotkni\u0119tym zmianami cen paliw b\u0119d\u0105 us\u0142ugi rynkowe. Zgodnie z naszymi obliczeniami, warto\u015b\u0107 dodana (PKB) w tym sektorze spadnie o 2% je\u017celi ceny paliw wzrosn\u0105 o 1\/3 do 2025, albo o 6% je\u017celi ceny wzrosn\u0105 dwukrotnie. Takie skurczenie si\u0119 sektora us\u0142ug obni\u017cy\u0142oby PKB o 1-2,5 pp. w 2025 roku, ale \u2013 jak zaznaczali\u015bmy wcze\u015bniej \u2013 nie oznacza\u0142oby recesji w ca\u0142ej gospodarce. Pami\u0119tajmy, \u017ce sektor us\u0142ug ma do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 odporno\u015b\u0107 na kryzysy, co pokaza\u0142a pandemia COVID-19. Z\u0142agodzenie szoku wywo\u0142anego spowolnieniem w us\u0142ugach mo\u017ce jednak wymaga\u0107 podobnych dzia\u0142a\u0144 os\u0142onowych, jak te podejmowane w trakcie pandemii.<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, obok wymiaru ekonomicznego, wzrost cen b\u0119dzie mia\u0142 te\u017c wymiar logistyczny. Dlatego potrzeba zabezpieczy\u0107 infrastruktur\u0119 i ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 dostaw paliw. Zwracamy jednak uwag\u0119, \u017ce prace nad \u201ederusyfikacj\u0105\u201d polityki energetycznej trwaj\u0105 od lat, jak i budowanie zaplecza logistycznego pozwalaj\u0105cego na przyjmowanie i przetwarzanie ropy z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142. Pr\u00f3b\u0119 generaln\u0105 polskie rafinerie przesz\u0142y trzy lata temu podczas tzw. Kryzysu chlorkowego, gdy ropa rafineri\u0105 \u201ePrzyja\u017a\u0144\u201d nie p\u0142yn\u0119\u0142a przez 46 dni.<\/p>\n\n\n\n Ochroni\u0107 przede wszystkim najubo\u017cszych<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wzrost cen paliw najdotkliwiej da si\u0119 we znaki najubo\u017cszym gospodarstwom domowym, kt\u00f3rych dochody do dyspozycji (po op\u0142aceniu rachunk\u00f3w za energi\u0119 i paliwo) spad\u0142yby o 1-5% w 2022. Oznacza to, \u017ce \u015brednio rodziny z niskimi dochodami zap\u0142ac\u0105 za energi\u0119 o od 5 do 35 z\u0142 wi\u0119cej. Jest to znacz\u0105ca kwota, gdy we\u017amiemy pod uwag\u0119 fakt, \u017ce osoby z tej grupy ju\u017c teraz przeznaczaj\u0105 nawet 30% dochod\u00f3w na rachunki za energi\u0119. Najbogatsi odczuliby w portfelu strat\u0119 rz\u0119du 15-90 z\u0142, ale to niewiele \u2013 nieco ponad 1% dochod\u00f3w tej grupy.<\/p>\n\n\n\n Po wprowadzeniu embarga konieczne b\u0119dzie wsparcie gospodarstw domowych, przede wszystkim tych o niskich dochodach. Wsparcie najbardziej potrzebuj\u0105cych gospodarstw domowych kosztowa\u0142oby bud\u017cet 0,5-2,0 mld z\u0142otych rocznie. Gdyby jednak bezpo\u015brednio zrekompensowa\u0107 wzrost cen wszystkim rodzinom w Polsce, to roczny koszt wyni\u00f3s\u0142by 1,5-9,0 mld z\u0142otych, w zale\u017cno\u015bci od wzrostu cen. Nawet w przypadku rekompensat dla wszystkich i znacz\u0105cych wzrost\u00f3w cen, kwota wsparcia by\u0142aby o 1 miliard z\u0142otych ni\u017csza ni\u017c koszt \u201etarczy anty-inflacyjnej\u201d wprowadzonej przez polski rz\u0105d pod koniec 2021 r. Wsparcie skierowane do os\u00f3b w najtrudniejszej sytuacji materialnej np. w postaci bonu energetycznego jest bardziej efektywne z punktu widzenia polityki spo\u0142ecznej i energetycznej ni\u017c rekompensaty dla wszystkich, niezale\u017cnie od dochod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Po embargu na w\u0119giel, odci\u0119ciu Polski od dostaw rosyjskiego gazu, potrzebujemy zakazu importu ropy z Rosji w ca\u0142ej UE. Tylko zdecydowane dzia\u0142ania przybli\u017c\u0105 nas do ko\u0144ca inwazji na Ukrain\u0119. Nasza analiza pokazuje, \u017ce koszty takiego embarga s\u0105 mo\u017cliwe do ud\u017awigni\u0119cia przez polsk\u0105 gospodark\u0119, a dobrze przygotowan\u0105 polityk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 mo\u017cna uchroni\u0107 osoby o ni\u017cszych dochodach przed ryzykiem ub\u00f3stwa w wyniku wy\u017cszych cen energii, zw\u0142aszcza paliwa.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/oil-prices-ceny-paliw-1024x791.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/benzyna-pixabay-1024x682.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Slajd2-1024x575.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n