{"id":27926,"date":"2022-12-18T07:34:00","date_gmt":"2022-12-18T06:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=27926"},"modified":"2023-01-25T11:55:02","modified_gmt":"2023-01-25T10:55:02","slug":"czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/","title":{"rendered":"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska"},"content":{"rendered":"\n

Dla jednych transformacja energetyczna oznacza stopniow\u0105 utrat\u0119 znanego \u015bwiata. Dla innych  tworzenie nowych technologii i nowych szans. Dlatego transformacja anga\u017cuje uwag\u0119 wielu grup spo\u0142ecznych i z tego powodu tak wa\u017cny jest kszta\u0142t towarzysz\u0105cej jej narracji.<\/p>\n\n\n\n

Wraz ze stopniow\u0105 rezygnacj\u0105 z produkcji i u\u017cywania w\u0119gla, rozwijaj\u0105 si\u0119 nowe przemys\u0142y i \u017ar\u00f3d\u0142a energii. Przeobra\u017caj\u0105 si\u0119 te\u017c regiony, zmieniaj\u0105 spo\u0142eczno\u015bci zwi\u0105zane dot\u0105d z przemys\u0142em w\u0119glowym. Tak g\u0142\u0119bokim zmianom zawsze towarzyszy niewiadoma i zwi\u0105zany z ni\u0105 l\u0119k.<\/p>\n\n\n\n

\u015acie\u017ck\u0119 zmian kszta\u0142tuj\u0105 r\u00f3\u017cne podmioty. Dyskusje wok\u00f3\u0142 ich przebiegu mog\u0105 ujawnia\u0107 wiele, cz\u0119sto sprzecznych interes\u00f3w g\u0142\u00f3wnych aktor\u00f3w. Wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia, oczekiwania i obawy, ale te\u017c nowe trendy i wizje – wszystko to tworzy narracje. Te za\u015b wp\u0142ywaj\u0105 na intensywno\u015b\u0107 debaty i decyzje o kierunku zmian. Dlatego zrozumienie punkt\u00f3w widzenia g\u0142\u00f3wnych aktor\u00f3w transformacji mo\u017ce u\u0142atwi\u0107 dialog i odpowiedzie\u0107 na te kwestie, kt\u00f3re rodz\u0105 najwi\u0119kszy l\u0119k i sprzeciw.<\/p>\n\n\n\n

Podobne, czy zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne?<\/h3>\n\n\n\n

Odchodzenie od w\u0119gla jest do\u015bwiadczeniem i wyzwaniem dla wielu kraj\u00f3w. Ciekawi\u0142o nas, czy mo\u017cna znale\u017a\u0107 podobie\u0144stwa w postrzeganiu tych proces\u00f3w. W badaniach skupili\u015bmy si\u0119 na analizie g\u0142\u00f3wnych narracji wok\u00f3\u0142 g\u00f3rnictwa w\u0119glowego na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku i w regionie Ruhry w Niemczech. Wyb\u00f3r region\u00f3w nie by\u0142 przypadkowy. G\u00f3rnictwo niemieckie jest cz\u0119sto przywo\u0142ywane w debacie publicznej jako punkt odniesienia dla transformacji w Polsce.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

W obu krajach w\u0119giel by\u0142 jedynym paliwem kopalnym produkowanym w znacznych ilo\u015bciach. Wydobycie i wykorzystanie w\u0119gla sta\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 polityki energetycznej i motorem rozwoju region\u00f3w. W\u0119giel by\u0142 gwarancj\u0105 stabilnej energetyki, niezale\u017cno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa. Transformacja postawi\u0142a to przekonanie pod znakiem zapytania.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Oczywistym jest, \u017ce w Niemczech proces zamykania kopal\u0144 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 znaczenie wcze\u015bniej ni\u017c w Polsce. Dok\u0142adnie \u2013 30 lat wcze\u015bniej. W Niemczech wielko\u015b\u0107 zatrudnienia i produkcji w\u0119gla osi\u0105gn\u0119\u0142y maksimum w 1957 roku. W Polsce najwi\u0119cej os\u00f3b pracowa\u0142o w g\u00f3rnictwie w 1987 roku. Te lata stanowi\u0105 pocz\u0105tek \u015bcie\u017cki transformacji.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Spadek zatrudnienia i wydobycia w g\u00f3rnictwie w\u0119gla kamiennego w Polsce i Niemczech<\/strong>
\u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne; prognoza wydobycia na podstawie (Turek i B\u0105k, 2022)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n
\n

Niemcy 1957=100%
Polska 1987=100%<\/mark><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Niemcy 1957=100%
Polska 1987=100%<\/mark><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W obu krajach zatrudnienie w g\u00f3rnictwie spada\u0142o gwa\u0142townie w pierwszej dekadzie od podj\u0119cia decyzji o wygaszaniu wydobycia. Co wi\u0119cej i w Polsce, i w Niemczech najwi\u0119ksze zmiany mia\u0142y miejsce podczas kryzys\u00f3w gospodarczych. To kumulacja ro\u017cnych zjawisk ukszta\u0142towa\u0142a kolejne narracje wok\u00f3\u0142 transformacji. W Polsce zamykaniu kopal\u0144 towarzyszy\u0142a redukcja zatrudnienia w innych bran\u017cach przemys\u0142u. G\u0142\u0119bokie przemiany w toku transformacji systemowej wi\u0105za\u0142y si\u0119 z grupowymi zwolnieniami tak\u017ce w dzia\u0142alno\u015bciach niezwi\u0105zanych z g\u00f3rnictwem. Dodatkowo trudn\u0105 sytuacj\u0119 pog\u0142\u0119bia\u0142o wchodzenie na rynek pracy m\u0142odych os\u00f3b urodzonych w okresie wy\u017cu demograficznego. Dlatego osobom zwalnianym bardzo trudno by\u0142o znale\u017a\u0107 nowe zatrudnienie.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119cej, szybkie tempo zamykania kopal\u0144 okaza\u0142o si\u0119 dla wielu \u015bl\u0105skich miejscowo\u015bci zbyt radykalne. W kr\u00f3tkim czasie nie by\u0142o mo\u017cliwe stworzenie nowych miejsc pracy. Gwa\u0142towne zmiany zaowocowa\u0142y zapa\u015bci\u0105 lokalnych rynk\u00f3w i naruszy\u0142y poczucie bezpiecze\u0144stwa lokalnych spo\u0142eczno\u015bci.  Utrwali\u0142 si\u0119 pogl\u0105d, \u017ce transformacja g\u00f3rnictwa musi zako\u0144czy\u0107 si\u0119 katastrof\u0105 gospodarcz\u0105: bezrobociem, spadkiem dochod\u00f3w i utrat\u0105 dobrobytu. Ta negatywna narracja przez wiele lat kszta\u0142towa\u0142a stosunek do zmian w g\u00f3rnictwie. By\u0142a te\u017c wykorzystywana w celach politycznych \u2013 do zdobywania g\u0142os\u00f3w poparcia w jednym z najwi\u0119kszych wojew\u00f3dztw.<\/p>\n\n\n\n

W Niemczech ramy dyskusji o w\u0119glu zmieni\u0142y si\u0119 wraz z utrat\u0105 konkurencyjno\u015bci tego surowca na rynkach mi\u0119dzynarodowych i konieczno\u015bci\u0105 dotowania produkcji. Decyzja o zmniejszeniu roli w\u0119gla w energetyce zosta\u0142a podj\u0119ta ju\u017c w latach 70. XX wieku. W\u00f3wczas to zacz\u0119to w Niemczech budow\u0119 elektrowni j\u0105drowych i tym samym wskazano alternatyw\u0119 dla dominacji w\u0119gla. Niemal w tym samym czasie w debacie o energii znaczenia nabra\u0142y kwestie ochrony \u015brodowiska. Ewoluuj\u0105c tworzy\u0142y podstawy dla spo\u0142ecznej akceptacji odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Nie oznacza to, \u017ce przekszta\u0142cenia region\u00f3w w\u0119glowych w Niemczech przebiega\u0142y bezproblemowo. Ich wyznacznikiem by\u0142a jednak poprawa warunk\u00f3w \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w i wykreowanie nowego, atrakcyjnego wizerunku miast, co budowa\u0142o pozytywna atmosfer\u0119 wok\u00f3\u0142 transformacji.<\/p>\n\n\n\n

Czy historia przes\u0105dza o wszystkim?<\/h3>\n\n\n\n

Narracje podlegaj\u0105 zmianom, cho\u0107 czasem ich dynamika jest zaskakuj\u0105ca. Przekonanie, \u017ce w\u0119giel jest podstaw\u0105 systemu energetycznego i paliwem zabezpieczaj\u0105cym krajowe dostawy energii jest silne. Narracji tej nie zmieni\u0142 rozw\u00f3j odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii. Wprost przeciwnie \u2013 wzmocni\u0142 rol\u0119 elektrowni w\u0119glowych jako gwaranta stabilno\u015bci systemu energetycznego. Zmian\u0119 przyni\u00f3s\u0142 natomiast kryzys wywo\u0142any wojn\u0105 w Ukrainie. Embargo na dostawy w\u0119gla z Rosji ujawni\u0142o skal\u0119 zale\u017cno\u015bci polskich gospodarstw domowych od importu. Wobec tego faktu, odej\u015bcie od w\u0119gla i rozw\u00f3j odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii w produkcji ciep\u0142a jawi si\u0119 jako droga do zwi\u0119kszania niezale\u017cno\u015bci i odporno\u015bci gospodarstw domowych na zawirowania na rynku surowc\u00f3w. Narracja o bezpiecze\u0144stwie jest wi\u0119c stopniowo przejmowana przez zwolennik\u00f3w odnawialnych \u017ar\u00f3de\u0142 energii.<\/p>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenie zapa\u015bci na lokalnych rynkach wywo\u0142anej gwa\u0142townym zamykaniem kopal\u0144 sta\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 nowego podej\u015bcia do transformacji. Przyjmuje si\u0119, \u017ce zmiany te b\u0119d\u0105 przebiega\u0107 stopniowo, a Terytorialne Plany Sprawiedliwej Transformacji pozwalaj\u0105 na zaplanowanie tego procesu w regionach g\u00f3rniczych. Budowa nowej wizji rozwoju przez samorz\u0105dy umo\u017cliwia lepsze rozpoznanie potrzeb i uchwycenie specyfiki region\u00f3w. Z poziomu og\u00f3lnopolskiego jest to praktycznie niemo\u017cliwe.  Wszystkie te dzia\u0142ania maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 ochronie os\u00f3b nara\u017conych na negatywne skutki zmian. <\/p>\n\n\n\n

Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c nowe nurty narracji, w kt\u00f3rych transformacja jest przedstawiana jako impuls inwestycyjny i szansa na przekierowanie region\u00f3w g\u00f3rniczych na now\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 wzrostu. W Polsce w\u0119giel, niezale\u017cnie od poziomu wydobycia, zawsze stanowi\u0142 g\u0142\u00f3wny surowiec energetyczny. Kwestie \u015brodowiskowe d\u0142ugo pozostawa\u0142y na marginesie debaty. Teraz silniej podkre\u015bla si\u0119 te\u017c korzy\u015bci p\u0142yn\u0105ce z poprawy jako\u015bci powietrza i \u015brodowiska. To nowe spojrzenie zyskujemy dzi\u0119ki w\u0142\u0105czeniu do dialogu spo\u0142ecznego aktor\u00f3w, kt\u00f3rych g\u0142os by\u0142 wcze\u015bniej s\u0142abo s\u0142yszalny lub ignorowany, g\u0142\u00f3wnie spo\u0142eczno\u015bci lokalnych i organizacji pozarz\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnie\u0107 bez g\u00f3rnictwa? I tak, i nie. Celem transformacji regionu jest zaprzestanie wydobycia w\u0119gla i rozw\u00f3j nowoczesnego, dynamicznego przemys\u0142u i us\u0142ug. Ta wizja mo\u017ce si\u0119 spe\u0142ni\u0107 dzi\u0119ki potencja\u0142owi i relacjom gospodarczym, jakie wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w okresie rozwoju g\u00f3rnictwa i innych bran\u017c przemys\u0142owych w regionie. Transformacja energetyczna jest zatem kolejnym etapem i kontynuacj\u0105 \u015bcie\u017cki rozwoju \u015al\u0105ska. To krajobraz ju\u017c bez kopalnianych szyb\u00f3w, ale na fundamencie, jaki stworzy\u0142o g\u00f3rnictwo i pokrewne bran\u017ce przemys\u0142u.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla jednych transformacja energetyczna oznacza stopniow\u0105 utrat\u0119 znanego \u015bwiata. Dla innych\u00a0 tworzenie nowych technologii i nowych szans. Dlatego transformacja anga\u017cuje uwag\u0119 wielu grup spo\u0142ecznych i z tego powodu tak wa\u017cny jest kszta\u0142t towarzysz\u0105cej jej narracji.<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":27929,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-27926","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-innymi-slowy"],"acf":[],"yoast_head":"\nCzy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dla jednych transformacja energetyczna oznacza stopniow\u0105 utrat\u0119 znanego \u015bwiata. Dla innych\u00a0 tworzenie nowych technologii i nowych szans. Dlatego transformacja anga\u017cuje uwag\u0119 wielu grup spo\u0142ecznych i z tego powodu tak wa\u017cny jest kszta\u0142t towarzysz\u0105cej jej narracji.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-12-18T06:34:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-25T10:55:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1443\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a7642ce33c9e8b99cf544aff6d63ef38\"},\"headline\":\"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska\",\"datePublished\":\"2022-12-18T06:34:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-25T10:55:02+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/\"},\"wordCount\":1209,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg\",\"articleSection\":[\"Innymi s\u0142owy\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/\",\"name\":\"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg\",\"datePublished\":\"2022-12-18T06:34:00+00:00\",\"dateModified\":\"2023-01-25T10:55:02+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a7642ce33c9e8b99cf544aff6d63ef38\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/01\\\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1443},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/\",\"name\":\"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych\",\"description\":\"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/a7642ce33c9e8b99cf544aff6d63ef38\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1eedd1b09d6474dacfe14ff0f4581d744ac9c2c9a9a8af1b47f6f8180d3e7951?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1eedd1b09d6474dacfe14ff0f4581d744ac9c2c9a9a8af1b47f6f8180d3e7951?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/1eedd1b09d6474dacfe14ff0f4581d744ac9c2c9a9a8af1b47f6f8180d3e7951?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/ibs.mr-wolf.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/ibs.org.pl\\\/pl\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","og_description":"Dla jednych transformacja energetyczna oznacza stopniow\u0105 utrat\u0119 znanego \u015bwiata. Dla innych\u00a0 tworzenie nowych technologii i nowych szans. Dlatego transformacja anga\u017cuje uwag\u0119 wielu grup spo\u0142ecznych i z tego powodu tak wa\u017cny jest kszta\u0142t towarzysz\u0105cej jej narracji.","og_url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/","og_site_name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","article_published_time":"2022-12-18T06:34:00+00:00","article_modified_time":"2023-01-25T10:55:02+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1443,"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"7 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/a7642ce33c9e8b99cf544aff6d63ef38"},"headline":"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska","datePublished":"2022-12-18T06:34:00+00:00","dateModified":"2023-01-25T10:55:02+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/"},"wordCount":1209,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg","articleSection":["Innymi s\u0142owy"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/","name":"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska - IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg","datePublished":"2022-12-18T06:34:00+00:00","dateModified":"2023-01-25T10:55:02+00:00","author":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/a7642ce33c9e8b99cf544aff6d63ef38"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#primaryimage","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg","contentUrl":"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/7.-Katowice-falco-pixabay-.jpg","width":1920,"height":1443},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/czy-slask-bedzie-nadal-istnial-bez-gornictwa-narracje-transformacyjne-gornego-slaska\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy \u015al\u0105sk b\u0119dzie nadal istnia\u0142 bez g\u00f3rnictwa?\u201d Narracje transformacyjne G\u00f3rnego \u015al\u0105ska"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#website","url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/","name":"IBS - Instytut Bada\u0144 Strukturalnych","description":"Jeste\u015bmy niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0105 naukow\u0105. Prowadzimy badania w obszarze m.in.: rynku pracy, polityki rodzinnej, finans\u00f3w publicznych, energii i klimatu.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/#\/schema\/person\/a7642ce33c9e8b99cf544aff6d63ef38","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1eedd1b09d6474dacfe14ff0f4581d744ac9c2c9a9a8af1b47f6f8180d3e7951?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1eedd1b09d6474dacfe14ff0f4581d744ac9c2c9a9a8af1b47f6f8180d3e7951?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1eedd1b09d6474dacfe14ff0f4581d744ac9c2c9a9a8af1b47f6f8180d3e7951?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["http:\/\/ibs.mr-wolf.pl"],"url":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27926"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27926\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27929"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}