{"id":173,"date":"2022-12-23T00:23:00","date_gmt":"2022-12-22T23:23:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/?p=173"},"modified":"2023-01-25T11:57:57","modified_gmt":"2023-01-25T10:57:57","slug":"edukacja-takze-dla-doroslych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/pl\/edukacja-takze-dla-doroslych\/","title":{"rendered":"Edukacja tak\u017ce dla doros\u0142ych"},"content":{"rendered":"\n
System edukacji by\u0142 jednym z czynnik\u00f3w sukcesu gospodarczego III RP. Osoby wykszta\u0142cone w PRL mia\u0142y relatywnie wysokie kompetencje, dzi\u0119ki czemu Polska by\u0142a atrakcyjnym miejscem dla zagranicznych inwestycji. Dodatkowo boom edukacyjny po 1989 roku dostarcza\u0142 kadr dla nowoczesnej gospodarki, kt\u00f3ra potrzebowa\u0142a specjalist\u00f3w w sektorach us\u0142ugowych. Niestety jednocze\u015bnie wiele os\u00f3b doros\u0142ych znalaz\u0142o si\u0119 na marginesie \u017cycia gospodarczego, gdy\u017c ich kwalifikacje nie odpowiada\u0142y potrzebom rynku. Pa\u0144stwo nie inwestowa\u0142o w edukacj\u0119 os\u00f3b doros\u0142ych, poniewa\u017c to brak miejsc pracy by\u0142 postrzegany jako g\u0142\u00f3wny problem. W \u00f3wczesnych warunkach szybki wzrost gospodarczy by\u0142 mo\u017cliwy pomimo pozostawienia sporej cz\u0119\u015bci populacji poza rynkiem pracy.<\/p>\n\n\n\n
Nowe czasy wymagaj\u0105 nowych polityk<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n
Starzenie si\u0119 ludno\u015bci powoduje, \u017ce dzisiaj przed polskim rynkiem pracy stoj\u0105 nowe wyzwania, a niska stopa bezrobocia nie jest ju\u017c wyznacznikiem sukcesu. Po pierwsze, problemem jest obecnie niedob\u00f3r pracownik\u00f3w, zar\u00f3wno tych wysoko wykwalifikowanych jak i wykonuj\u0105cych prace proste. Po drugie, dofinansowanie systemu emerytalnego b\u0119dzie coraz wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniem dla finans\u00f3w publicznych. Dlatego konieczne jest ograniczenie spadku liczby pracownik\u00f3w w relacji do liczby emeryt\u00f3w. Wspieranie edukacji os\u00f3b doros\u0142ych powinno by\u0107 jedn\u0105 z trzech systemowych odpowiedzi na oba te wyzwania. Pozosta\u0142e dwa obszary polityki, kt\u00f3re musz\u0105 reagowa\u0107 na starzenie si\u0119 ludno\u015bci to system emerytalny oraz polityka imigracyjna.<\/p>\n\n\n\n
Aktualizowanie kwalifikacji jest konieczne, aby m\u00f3c cieszy\u0107 si\u0119 d\u0142ug\u0105 i satysfakcjonuj\u0105c\u0105 aktywno\u015bci\u0105 zawodow\u0105. Nowe technologie i zmiany w strukturze gospodarki sprawiaj\u0105, \u017ce zmieniaj\u0105 si\u0119 rynkowe wymagania wobec pracownik\u00f3w. Analizy Instytutu Bada\u0144 Strukturalnych pokazuj\u0105, \u017ce wdra\u017canie nowych technologii prowadzi do obni\u017cenia zatrudnienia starszych kobiet, czyli grupy o przeci\u0119tnie najni\u017cszych kompetencjach cyfrowych. Widzimy r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w tych krajach europejskich, gdzie ludzie pracuj\u0105 d\u0142u\u017cej, wy\u017csza jest tak\u017ce aktywno\u015b\u0107 edukacyjna 40- i 50- latk\u00f3w<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
.<\/p>\n\n\n\n
Uzasadnienie dla roli pa\u0144stwa<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Szkolenia zawodowe maj\u0105 przewa\u017cnie pozytywny wp\u0142yw na zatrudnienie os\u00f3b doros\u0142ych. W ostatnich latach wykaza\u0142y to badania w Niemczech, Holandii, czy w Stanach Zjednoczonych. Skuteczne s\u0105 szkolenia organizowane we wsp\u00f3\u0142pracy z pracodawcami lub przygotowuj\u0105ce do pracy w zawodach, gdzie wyst\u0119puje niedob\u00f3r pracownik\u00f3w. Natomiast badania ze Szwajcarii i Niemiec sugeruj\u0105, \u017ce mniej efektywne okaza\u0142y si\u0119 programy, w kt\u00f3rych uczestnicy otrzymywali niewielkie vouchery (np. 500 euro) na wybrane przez siebie szkolenie.<\/p>\n\n\n\n
Oczywi\u015bcie edukacja w m\u0142odym wieku przynosi wi\u0119ksze korzy\u015bci. 20-latkowie maj\u0105 szans\u0119 wykorzystywa\u0107 nabyte umiej\u0119tno\u015bci przez 40 czy 50 lat, a wi\u0119c znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c 40-latkowie. Osoby m\u0142odsze maj\u0105 te\u017c generalnie wi\u0119ksze zdolno\u015bci uczenia si\u0119. Gdyby\u015bmy wi\u0119c mieli wybiera\u0107: kszta\u0142ci\u0107 m\u0142odzie\u017c czy doros\u0142ych, to odpowied\u017a by\u0142aby jednoznaczna. Natomiast obecnie w Polsce wiele publicznych wydatk\u00f3w ma nisk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 stop\u0119 zwrotu. Mo\u017cna z nich zrezygnowa\u0107 i zrobi\u0107 miejsce dla wydatk\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 sens. Pytanie, czy naprawd\u0119 chcemy wyp\u0142aca\u0107 trzynaste emerytury 60-latkom, czy te\u017c zainwestujemy w dokszta\u0142canie 40- i 50-latk\u00f3w, tak \u017ceby jako 60-latkowie mogli mie\u0107 satysfakcjonuj\u0105c\u0105 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105?<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego pa\u0144stwo mia\u0142oby finansowa\u0107 nauk\u0119 os\u00f3b doros\u0142ych? Z podobnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych finansuje kszta\u0142cenie m\u0142odzie\u017cy. Ca\u0142kowite korzy\u015bci z edukacji przewy\u017cszaj\u0105 korzy\u015bci indywidualne. Zwrot dla spo\u0142ecze\u0144stwa to nie tylko wy\u017csze podatki wygenerowane dzi\u0119ki pracy przeszkolonej osoby. Czasem jest to tak\u017ce korzy\u015b\u0107 dla konsument\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 dost\u0119pno\u015b\u0107 do okre\u015blonych us\u0142ug, np. do opieki zdrowotnej. Owszem, w wielu przypadkach prywatny zwrot z edukacji jest wystarczaj\u0105co wysoki, aby ludzie dokszta\u0142cali si\u0119 bez interwencji pa\u0144stwa. I tak na przyk\u0142ad w Polsce w ci\u0105gu ostatniej dekady podwoi\u0142a si\u0119 liczba os\u00f3b pracuj\u0105cych jako specjali\u015bci IT. Ale nawet gdy indywidualne korzy\u015bci wydaj\u0105 si\u0119 obiecuj\u0105ce, to na przeszkodzie do kszta\u0142cenia mo\u017ce stan\u0105\u0107 brak \u015brodk\u00f3w. \u0141atwiej wzi\u0105\u0107 w banku kredyt na zakup czego\u015b materialnego ni\u017c na inwestycj\u0119 w swoje kompetencje.<\/p>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n
Polska na tle UE<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
W Polsce edukacja os\u00f3b doros\u0142ych jest znacznie mniej popularna ni\u017c w krajach zachodnich, czy te\u017c w krajach ba\u0142tyckich. W 2021 roku mniej ni\u017c 5% Polak\u00f3w w wieku 45-54 lat deklarowa\u0142o uczestnictwo w zorganizowanych szkoleniach w ci\u0105gu ostatnich czterech tygodni. W trzynastu krajach Unii Europejskiej analogiczny odsetek przekracza\u0142 10%, a w\u015br\u00f3d lider\u00f3w – Finlandii i Szwecji, wynosi\u0142 oko\u0142o 30%. Polityki publiczne wspieraj\u0105ce edukacj\u0119 os\u00f3b doros\u0142ych maj\u0105 w Polsce bardzo ograniczon\u0105 skal\u0119. W 2021 roku bud\u017cet Krajowego Funduszu Szkoleniowego finansuj\u0105cego szkolenia dla pracownik\u00f3w wyni\u00f3s\u0142 zaledwie 260 mln z\u0142, czyli mniej ni\u017c 20 z\u0142 na pracownika. Oferta urz\u0119d\u00f3w pracy jest skierowana g\u0142\u00f3wnie do os\u00f3b bezrobotnych, a osoby pracuj\u0105ce przed 45 rokiem \u017cycia nie mog\u0105 liczy\u0107 na dofinansowanie kszta\u0142cenia. W 2021 roku z dofinansowania do szkole\u0144 przez urz\u0119dy pracy skorzysta\u0142o zaledwie 29 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
W krajach zachodnich funkcjonuj\u0105 polityki, kt\u00f3re realnie wspieraj\u0105 edukacj\u0119 os\u00f3b doros\u0142ych. Na przyk\u0142ad w Szwecji pracownik ma prawo do bezp\u0142atnego urlopu szkoleniowego lub obni\u017cenia wymiaru czasu pracy, a koszty szkolenia i \u017cycia pokrywaj\u0105 granty i po\u017cyczki w wysoko\u015bci kilkuset euro tygodniowo. Kwota publicznego dofinansowania uwzgl\u0119dnia m.in. liczb\u0119 posiadanych dzieci. Podobne urlopy funkcjonuj\u0105 te\u017c we Francji, Austrii, Danii i Finlandii. W wielu krajach popularne s\u0105 ulgi podatkowe dla przedsi\u0119biorc\u00f3w i pracownik\u00f3w, obni\u017caj\u0105ce podstaw\u0119 podatku dochodowego o koszty szkole\u0144. W krajach powa\u017cnie traktuj\u0105cych edukacj\u0119 os\u00f3b doros\u0142ych wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kampanie informacyjne promuj\u0105ce poszczeg\u00f3lne programy.<\/p>\n\n\n\n
Dotychczas edukacja os\u00f3b doros\u0142ych by\u0142a w Polsce na marginesie polityk publicznych. Nasz wzrost gospodarczy by\u0142 wspierany przez korzystn\u0105 struktur\u0119 demograficzn\u0105, czyli przez du\u017cy udzia\u0142 os\u00f3b m\u0142odych w populacji. Jednak szybko post\u0119puj\u0105ce starzenie si\u0119 ludno\u015bci wymaga zdecydowanej reakcji. Nie sta\u0107 nas, \u017ceby osoby w wieku 50 czy 60 lat wypada\u0142y z rynku pracy ze wzgl\u0119du na brak kwalifikacji do wykonywania satysfakcjonuj\u0105cej pracy. Budow\u0119 nowego systemu wsparcia najlepiej zacz\u0105\u0107 od projekt\u00f3w pilota\u017cowych, kt\u00f3rych efekty b\u0119d\u0105 poddane profesjonalnej ocenie.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1.-pexels-rodnae-productions-5757153-683x1024.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/1.-pexels-rodnae-productions-5756576-1024x683.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n