G\u0142\u00f3wny problem to dost\u0119pno\u015b\u0107 si\u0142y roboczej. Chiny s\u0105 najludniejszym krajem globu i kiedy\u015b nie mieli\u015bmy z tym problemu. Ludzie migrowali ze wsi do miast, zapewniaj\u0105c poda\u017c pracy dla przemys\u0142u. Ta migracja wci\u0105\u017c si\u0119 odbywa, w zesz\u0142ym roku osi\u0105gn\u0119\u0142a poziom 169 mln ludzi, tyle \u017ce przesta\u0142a rosn\u0105\u0107. W ostatnich latach wzrost migracji ze wsi do miast spowolni\u0142 do 0,3 proc., co oznacza, \u017ce tak naprawd\u0119 ci, kt\u00f3rzy mieli wyemigrowa\u0107, ju\u017c wyemigrowali. Dalsza migracja wewn\u0119trzna nie rozwi\u0105\u017ce problem\u00f3w z poda\u017c\u0105 pracy.<\/p>\n\n\n\n
Starzej\u0105ce si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwo te\u017c pewnie w tym nie pomaga.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie. Wszyscy wiedz\u0105, \u017ce Chiny mia\u0142y polityk\u0119 populacyjn\u0105, jak\u0105 mia\u0142y, i \u017ce to nie pomaga w rozwoju\u2026<\/p>\n\n\n\n To s\u0142ynna polityka 2+1 jest odpowiedzialna za problemy demograficzne Chin?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015bciowo i raczej historycznie. Spadek dzietno\u015bci w latach 80. XX wieku by\u0142 w\u0142a\u015bnie jej wynikiem. Ale od lat 90. XX wieku dzietno\u015b\u0107 spada z innego powodu. Po prostu Chi\u0144czycy si\u0119 bogac\u0105 i zarabiaj\u0105 wi\u0119cej, co sprawia, \u017ce ich czas jest wart wi\u0119cej. Rosn\u0105 wi\u0119c koszty alternatywne posiadania kolejnego dziecka. Trzeba dokonywa\u0107 wyboru mi\u0119dzy kolejnym dzieckiem a komfortem \u017cycia i ten wyb\u00f3r jest obecnie relatywnie trudniejszy. I zmiana tego nastawienia jest obecnie jednym z g\u0142\u00f3wnych zada\u0144 polityki gospodarczej.<\/p>\n\n\n\n A jaka jest w\u0142a\u015bciwie dzietno\u015b\u0107 w Chinach? Zast\u0119powalno\u015b\u0107 pokole\u0144 nie jest zapewniona?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niestety, nie. Dzietno\u015b\u0107 szacuje si\u0119 na poziomie 1,5-1,6 dziecka na kobiet\u0119 w wieku rozrodczym. Chiny si\u0119 starzej\u0105, liczba ludzi w wieku produkcyjnym spada i musimy znale\u017a\u0107 nowy spos\u00f3b na to, by zapewni\u0107 paliwo dla rozwoju gospodarczego. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, mamy jednocze\u015bnie do czynienia z ciekawym efektem zwi\u0105zanym z deficytem pracy: mimo spowolnienia gospodarczego mamy nisk\u0105 stop\u0119 bezrobocia. To do\u015b\u0107 zaskakuj\u0105ce, \u017ce te dwa zjawiska mog\u0105 wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107.<\/p>\n\n\n\n S\u0105 ju\u017c jakie\u015b pomys\u0142y, jak wybrn\u0105\u0107 z pu\u0142apki? W Europie problemy z poda\u017c\u0105 pracy rozwi\u0105zuje si\u0119, przyjmuj\u0105c imigrant\u00f3w, np. w Polsce Ukrai\u0144c\u00f3w. W Chinach tak\u017ce spotka\u0142em spore grupy obcokrajowc\u00f3w, np. Afrykan\u00f3w. Czy imigracja zalepi dziury na chi\u0144skim rynku pracy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n (\u015bmiech)<\/em> Oczywi\u015bcie, \u017ce\u2026 nie! Chiny maj\u0105 1,4 mld mieszka\u0144c\u00f3w i zapotrzebowanie na prac\u0119 liczone w dziesi\u0105tkach milion\u00f3w. C\u00f3\u017c nam da przyj\u0119cie 200 tys., miliona czy dw\u00f3ch milion\u00f3w imigrant\u00f3w? To b\u0142\u0105d statystyczny. S\u0105 inne drogi do naprawy sytuacji. Na przyk\u0142ad w Chinach zaledwie 60 proc. ludzi w wieku produkcyjnym pracuje i szuka pracy. Reszta jest nieaktywna. Trzeba zwi\u0119kszy\u0107 poziom partycypacji w rynku pracy. Zwi\u0119kszenie go np. o 1 proc. przek\u0142ada si\u0119 na zwi\u0119kszenie liczby pracownik\u00f3w o 9 mln. To by\u0142oby dopiero co\u015b. Dobrze by\u0142oby tak\u017ce zmniejszy\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 w poziomie aktywno\u015bci zawodowej m\u0119\u017cczyzn i kobiet.<\/p>\n\n\n\n Tak, to w Polsce tak\u017ce jest problemem. Czy w Chinach macie p\u0142ac\u0119 minimaln\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Od 1994 roku tak, ale r\u00f3\u017cn\u0105 dla poszczeg\u00f3lnych region\u00f3w i miast.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce to ona wp\u0142ywa na nisk\u0105 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105, wy\u0142\u0105czaj\u0105c spor\u0105 grup\u0119 pracownik\u00f3w z rynku pracy ju\u017c na starcie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n By\u0142oby to mo\u017cliwe, gdyby podnoszono j\u0105 na \u015blepo, bez brania pod uwag\u0119 wzrostu produktywno\u015bci w gospodarce. Nie robimy takich rzeczy.<\/p>\n\n\n\n Zwi\u0105zki zawodowe nie domagaj\u0105 si\u0119 regularnego i istotnego podnoszenia p\u0142acy minimalnej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie, a w\u0142a\u015bciwie to nie maj\u0105 na to zbyt du\u017cego wp\u0142ywu. Wie pan, najwa\u017cniejsza dla naszej sytuacji gospodarczej jest obecnie produktywno\u015b\u0107 w gospodarce. Trzeba zwi\u0119kszy\u0107 produktywno\u015b\u0107 tych pracownik\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c s\u0105 na rynku pracy.<\/p>\n\n\n\n Jak?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nowe technologie, inwestycje w kapita\u0142, kt\u00f3ry zast\u0105pi pracownik\u00f3w wykonuj\u0105cych niewykwalifikowane prace, przesuwaj\u0105c ich do tych bardziej wymagaj\u0105cych\u2026<\/p>\n\n\n\n Na \u015bwiecie automatyzacj\u0119 postrzega si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej jako zagro\u017cenie, a nie szans\u0119\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie w Chinach. Wiadomo, \u017ce kr\u00f3tkookresowo to mo\u017ce prze\u0142o\u017cy\u0107 si\u0119 na jakie\u015b zwolnienia, a z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 d\u0142ugofalowy i mocniejszy efekt polega\u0107 b\u0119dzie na zwi\u0119kszeniu produktywno\u015bci na jednego pracownika, a to oznacza wi\u0119ksze zyski firm i w efekcie wi\u0119ksze zarobki tego pracownika.<\/p>\n\n\n\n Czy system edukacyjny w Chinach poradzi sobie z zadaniem wykszta\u0142cenia wyspecjalizowanych pracownik\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nasz system nie jest idealny, ale np. w zakresie szkolnictwa wy\u017cszego naprawd\u0119 sporo zrobili\u015bmy w ci\u0105gu ostatnich dw\u00f3ch dekad. Jego jako\u015b\u0107 bardzo wzros\u0142a. Ale to logiczne \u2013 je\u015bli chce si\u0119 mie\u0107 dobrych in\u017cynier\u00f3w, trzeba mie\u0107 dobre politechniki. Teraz Chiny stoj\u0105 przed konieczno\u015bci\u0105 wymian\u0105 silnika chi\u0144skiej gospodarki \u2013 dot\u0105d rozwijali\u015bmy si\u0119 dzi\u0119ki taniej niewykwalifikowanej sile roboczej, teraz chcemy si\u0119 rozwija\u0107 dzi\u0119ki relatywnie taniej sile wykwalifikowanej.<\/p>\n\n\n\n Tania si\u0142a robocza w Chinach ju\u017c nie jest tania.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie o to chodzi. Koszty zatrudnienia pracownik\u00f3w niewykwalifikowanych bardzo wzros\u0142y. Ju\u017c nie tekstylia, ale sektory nowych technologii b\u0119d\u0105 nap\u0119dza\u0107 Chiny. Na kilku rynkach jeste\u015bmy ju\u017c w czo\u0142\u00f3wce, na przyk\u0142ad cyfryzacja naszego spo\u0142ecze\u0144stwa jest bardzo szybka i dog\u0142\u0119bna. Mo\u017cesz wyj\u015b\u0107 na miasto tylko z telefonem, bez portfela i dzi\u0119ki aplikacjom mo\u017cesz zam\u00f3wi\u0107 taks\u00f3wk\u0119, zap\u0142aci\u0107 na bazarku za owoce, przela\u0107 pieni\u0105dze za pobyt w hotelu itd.<\/p>\n\n\n\n Pewnie s\u0142ynnemu WeChatowi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzy innymi. Inny pr\u0119\u017cnie rozwijaj\u0105cy si\u0119 rynek to online shopping. Ludzie nawet w terenach wiejskich korzystaj\u0105 z tej formy zakup\u00f3w \u2013 zar\u00f3wno jako sprzedaj\u0105cy, jak i kupuj\u0105cy. Podsumowuj\u0105c, nowe technologie w Chinach, automatyzacja, roboty s\u0105 bardzo mile widziane.<\/p>\n\n\n\n Wr\u00f3\u0107my do koszt\u00f3w pracy. Co je tak mocno wywindowa\u0142o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie mi\u0119dzy innymi deficyt si\u0142y roboczej. Niestety, nie sz\u0142o to w parze w odpowiednim stopniu ze wzrostem produktywno\u015bci. Je\u015bli por\u00f3wnamy Chiny z Europ\u0105, Japoni\u0105, Kore\u0105, Stanami Zjednoczonymi, zderzaj\u0105c koszty z produktywno\u015bci\u0105, to u nas ten stosunek nie jest korzystny.<\/p>\n\n\n\n A czy w Chinach problemem w tym kontek\u015bcie jest to, co w Europie, czyli rosn\u0105ce pozap\u0142acowe koszty pracy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie powiedzia\u0142bym, \u017ce to jest wielkim problemem. Klin podatkowy wynosi w Chinach \u015brednio ok. 40 proc.<\/p>\n\n\n\n To chyba sporo.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ale tu wa\u017cne jest s\u0142owo \u201e\u015brednio\u201d, poniewa\u017c nasz system podatk\u00f3w i sk\u0142adek odprowadzanych od wynagrodzenia jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany. Rz\u0105d centralny daje og\u00f3lne wytyczne co do tego, ile poszczeg\u00f3lne rz\u0105dy lokalne powinny pobiera\u0107 podatk\u00f3w, czy co do tego, jak powinny kszta\u0142towa\u0107 swoje systemy \u015bwiadcze\u0144 socjalnych. Jest tutaj naprawd\u0119 sporo autonomii i swobody, system ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych jest niezintegrowany i nie ma charakteru og\u00f3lnokrajowego. Na pewno trzeba w przysz\u0142o\u015bci zapewni\u0107 podstawowe ubezpieczenie wszystkim w ujednolicony spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Czy wobec tego nale\u017cy oczekiwa\u0107, \u017ce koszty ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych w Chinach wywinduj\u0105 og\u00f3lne koszty zatrudnienia jeszcze bardziej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n C\u00f3\u017c, z jednej strony na pewno tak b\u0119dzie, ale je\u015bli dobrze zaprojektujemy \u00f3w system i skutecznie wcielimy go w \u017cycie, to mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 on do poprawy produktywno\u015bci i koniec ko\u0144c\u00f3w efekt netto mo\u017ce by\u0107 pozytywny. Tyle \u017ce tu trzeba naprawd\u0119 sporo wysi\u0142ku na etapie projektowania tego systemu.<\/p>\n\n\n\n Na przyk\u0142ad \u017ceby unikn\u0105\u0107 b\u0142\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re pope\u0142niono na Zachodzie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zach\u00f3d, zw\u0142aszcza Europa, i Chiny to dwie r\u00f3\u017cne rzeczywisto\u015bci ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnic\u0119 w poziomie rozwoju gospodarczego. Chiny nie mia\u0142y wcze\u015bniej w og\u00f3le \u017cadnej siatki zabezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych i dopiero teraz zaczynaj\u0105 j\u0105 tworzy\u0107. Europa z kolei stworzy\u0142a j\u0105 dawno i wr\u0119cz przeholowa\u0142a, ludzie bywaj\u0105 chronieni a\u017c za nadto, co stwarza teraz r\u00f3\u017cnego typu problemy.<\/p>\n\n\n\n W porz\u0105dku. Ubezpieczenia spo\u0142eczne w Chinach mog\u0105 zwi\u0119kszy\u0107 produktywno\u015b\u0107. Na Zachodzie s\u0105 obci\u0105\u017ceniem. Automatyzacja w Chinach oliwi gospodark\u0119, zwi\u0119kszaj\u0105c przy okazji wynagrodzenia. Na Zachodzie ludzie si\u0119 jej boj\u0105. To faktycznie inny \u015bwiat. Ale chyba ju\u017c problem nier\u00f3wno\u015bci dochodowych dotyczy tak\u017ce was?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ale tak\u017ce w zupe\u0142nie inny spos\u00f3b. To prawda, \u017ce nier\u00f3wno\u015bci dochodowe s\u0105 i stanowi\u0105 problem tak\u017ce w Chinach, ale ten problem nie ro\u015bnie, a maleje. Je\u015bli por\u00f3wnamy pr\u0119dko\u015b\u0107 wzrostu p\u0142ac niewykwalifikowanych robotnik\u00f3w, a wi\u0119c najbiedniejszych pracuj\u0105cych, ze wzrostem p\u0142ac pracownik\u00f3w wykwalifikowanych, to ten pierwszy jest szybszy. Logiczne wi\u0119c, \u017ce skoro biedni bogac\u0105 si\u0119 szybciej ni\u017c zamo\u017cni, nier\u00f3wno\u015bci powoli si\u0119 zmniejszaj\u0105. Pokazuje to tak\u017ce zreszt\u0105 wska\u017anik Giniego, kt\u00f3ry przesta\u0142 rosn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n Czy w Chinach \u0142atwo o karier\u0119 od pucybuta do milionera? Macie du\u017c\u0105 mobilno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00f3wi\u0105c szczerze, nie zajmowa\u0142em si\u0119 tymi kwestiami i\u2026 nie wiem.<\/p>\n\n\n\n Rzadko s\u0142yszy si\u0119 \u201enie wiem\u201d z ust ekonomisty.<\/strong><\/p>\n\n\n\n C\u00f3\u017c, tu \u0142atwo mi si\u0119 przyzna\u0107 do niewiedzy, bo to raczej tematyka socjologiczna.\u00a0(\u015bmiech)<\/em><\/p>\n\n\n\n Autor –\u00a0 Sebastian Stodolak prof. Yang Du<\/strong> \u2013 ekonomista z peki\u0144skiego Instytut Populacji i Ekonomii Rynku Pracy oraz Chi\u0144skiej Akademii Nauk Spo\u0142ecznych<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/OF-Otwarta-licencja.png\")
<\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\u017ar\u00f3d\u0142o – Obserwator Finansowy, 4.08.2017 –\u00a0zobacz<\/a><\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/Seminarium_20170711_071.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/ibs.org.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/stodolak1.jpg\")
<\/figure>\n<\/div>\n\n\n
Sebastian Stodolak – <\/em><\/strong>dziennikarz, filozof, muzyk, pracuje w Dzienniku Gazecie Prawnej (przeczytaj ostatnie publikacje autora<\/a>)<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n***<\/h5>\n\n\n\n