{"id":3458,"date":"2016-03-02T04:46:26","date_gmt":"2016-03-02T03:46:26","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/news\/program-rodzina-500-plus-opinia-ibs\/"},"modified":"2022-12-27T13:18:56","modified_gmt":"2022-12-27T12:18:56","slug":"program-rodzina-500-plus-opinia-ibs","status":"publish","type":"news","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/en\/news\/program-rodzina-500-plus-opinia-ibs\/","title":{"rendered":"Program Rodzina 500 Plus \u2013 opinia IBS"},"content":{"rendered":"\n

dr Iga Magda<\/a><\/h3>\n\n\n\n

Program Rodzina 500 Plus to comiesi\u0119czne \u015bwiadczenie w wysoko\u015bci 500 z\u0142 na drugie i ka\u017cde kolejne dziecko w rodzinie niezale\u017cnie od kryterium dochodowego, a tak\u017ce na pierwsze dziecko w rodzinach spe\u0142niaj\u0105cych kryterium dochodowe (doch\u00f3d netto w gospodarstwie domowym poni\u017cej 800 z\u0142 na g\u0142ow\u0119; 1200 z\u0142 w przypadku dziecka niepe\u0142nosprawnego). Program wprowadzony zostanie od 1 kwietnia 2016 r., a jego koszt szacowany jest na ok. 17 mld z\u0142 w 2016 r. i ok. 25 mld z\u0142 w latach kolejnych.<\/p>\n\n\n\n

Dostrzegamy dwie g\u0142\u00f3wne pozytywne strony tak du\u017cego wsparcia rodzin z dzie\u0107mi: po pierwsze, \u015bwiadczenie 500 Plus pozwoli znacz\u0105co zmniejszy\u0107 problem ub\u00f3stwa w\u015br\u00f3d rodzin z dzie\u0107mi. Zagro\u017cenie ub\u00f3stwem dotyczy w Polsce 28% dzieci w wieku 0-17, a wi\u0119c wi\u0119kszego odsetka ni\u017c przeci\u0119tnie w UE28, i znacz\u0105co wi\u0119kszego ni\u017c w przypadku os\u00f3b starszych (18% w\u015br\u00f3d os\u00f3b w wieku 65+). Po drugie, inwestowanie w dzieci na jak najwcze\u015bniejszych etapach ich rozwoju i wychowywania jest najbardziej efektywn\u0105 polityk\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 na uzyskanie wymiernych korzy\u015bci spo\u0142ecznych w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Niestety istnieje wiele negatywnych aspekt\u00f3w wprowadzanych rozwi\u0105za\u0144. \u015awiadczenie 500 Plus wprowadzane jest r\u00f3wnolegle do istniej\u0105cego ju\u017c systemu \u015bwiadcze\u0144 rodzinnych (i \u015bwiadcze\u0144 z pomocy spo\u0142ecznej), co w du\u017cej mierze duplikuje system, r\u00f3wnocze\u015bnie wprowadzaj\u0105c niesp\u00f3jno\u015b\u0107 i zwi\u0119kszaj\u0105c jego koszty administracyjne. Wydaje si\u0119, \u017ce jedynym celem wprowadzenia kolejnego systemu by\u0142o spe\u0142nienie obietnic wyborczych, czyli zadecydowa\u0142 kontekst polityczny. W przeciwnym przypadku wi\u0119ksze wsparcie rodzin z dzie\u0107mi mo\u017cna by by\u0142o zaoferowa\u0107 w ramach istniej\u0105cego ju\u017c systemu, poprzez zwi\u0119kszenie wysoko\u015bci \u015bwiadcze\u0144 rodzinnych i prog\u00f3w dochodowych.<\/p>\n\n\n\n

Adresowanie \u015bwiadczenia do wszystkich rodzin z dzie\u0107mi, niezale\u017cnie od ich dochod\u00f3w, zwi\u0119ksza koszt systemu. W projekcie zabrak\u0142o dyskusji na temat mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144 zwi\u0119kszaj\u0105cych redystrybucyjny charakter systemu, bez r\u00f3wnoczesnego znacznego podniesienia koszt\u00f3w po stronie weryfikacji prog\u00f3w dochodowych (np. opodatkowanie \u015bwiadcze\u0144). Ponadto wprowadzone rozwi\u0105zania s\u0105 niesp\u00f3jne z funkcjonuj\u0105cym od stycznia 2016 rozwi\u0105zaniem \u201ez\u0142ot\u00f3wka za z\u0142ot\u00f3wk\u0119\u201d, dzi\u0119ki kt\u00f3remu przekroczenie progu dochodowego nie oznacza automatycznej utraty prawa do \u015bwiadcze\u0144, ale ich stopniowe obni\u017canie. W przypadku \u015bwiadczenia 500 Plus rodziny o bardzo podobnych dochodach b\u0119d\u0105 mia\u0142y prawo do diametralnie r\u00f3\u017cnego poziomu wsparcia.<\/p>\n\n\n\n

Negatywne konsekwencje Programu Rodzina 500 Plus – cho\u0107 ich skal\u0119 trudno oszacowa\u0107 –  przewidujemy r\u00f3wnie\u017c dla rynku pracy. Dost\u0119pno\u015b\u0107 bezpo\u015brednich transfer\u00f3w finansowych prze\u0142o\u017cy si\u0119 na rzadsze decyzje o aktywizacji zawodowej cz\u0119\u015bci kobiet, w szczeg\u00f3lno\u015bci tych o niskim poziomie wykszta\u0142cenia, do\u015bwiadczenia zawodowego i niskich potencjalnych zarobkach. Rzadziej b\u0119d\u0105 decydowa\u0107 si\u0119 na podj\u0119cie pracy przed urodzeniem dziecka, d\u0142u\u017cej b\u0119d\u0105 tak\u017ce pozostawa\u0107 poza rynkiem pracy, co pogorszy ich sytuacj\u0119 w przysz\u0142o\u015bci, przek\u0142adaj\u0105c si\u0119 przede wszystkim na bardzo niskie emerytury (do kt\u00f3rych i tak zapewne trzeba b\u0119dzie dop\u0142aci\u0107 z bud\u017cetu).<\/p>\n\n\n\n

Warto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce tak du\u017ca skala wydatk\u00f3w (ponad 25 mld z\u0142 rocznie) znacz\u0105co ograniczy mo\u017cliwo\u015bci inwestowania w innych obszarach, tak\u017ce tych dotycz\u0105cych wsparcia rodzin z dzie\u0107mi (takich jak wydatki na edukacj\u0119, s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia czy instytucje opieki).<\/p>\n\n\n\n

Program \u015bwiadcze\u0144 500 Plus przedstawiony zosta\u0142 jako program polityki rodzinnej ukierunkowany na zwi\u0119kszenie dzietno\u015bci. Naszym zdaniem, wbrew za\u0142o\u017ceniom autor\u00f3w, nie prze\u0142o\u017cy si\u0119 on na wy\u017csz\u0105 liczb\u0119 urodze\u0144. M\u0142odzi ludzie jako g\u0142\u00f3wn\u0105 barier\u0119 w zak\u0142adaniu i powi\u0119kszaniu rodziny wskazuj\u0105 trudno\u015bci w sytuacji na rynku pracy i brak stabilno\u015bci zatrudnienia. Du\u017ce znaczenie maj\u0105 tak\u017ce trudno\u015bci w \u0142\u0105czeniu obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych i \u017cycia rodzinnego oraz sytuacja mieszkaniowa. Z tego wzgl\u0119du dla zmiany poziomu dzietno\u015bci w Polsce potrzeba wi\u0119cej sp\u00f3jnych dzia\u0142a\u0144:<\/p>\n\n\n\n