{"id":3137,"date":"2015-10-15T04:45:45","date_gmt":"2015-10-15T02:45:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ibs.org.pl\/news\/nieprzejrzystosc-finansow-publicznych-w-polsce\/"},"modified":"2022-12-24T00:30:35","modified_gmt":"2022-12-23T23:30:35","slug":"nieprzejrzystosc-finansow-publicznych-w-polsce","status":"publish","type":"news","link":"https:\/\/ibs.org.pl\/en\/news\/nieprzejrzystosc-finansow-publicznych-w-polsce\/","title":{"rendered":"(Nie)przejrzysto\u015b\u0107 finans\u00f3w publicznych w Polsce"},"content":{"rendered":"\n

Jakub Sawulski<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wielko\u015b\u0107 sektora finans\u00f3w publicznych[1] (SFP) oraz specyfika wynikaj\u0105ca z dysponowania \u015brodkami finansowymi pochodz\u0105cymi od obywateli sprawia, \u017ce szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest skuteczna kontrola publiczna nad tym obszarem. Podstawowym warunkiem tej skuteczno\u015bci jest jawno\u015b\u0107 i przejrzysto\u015b\u0107 finans\u00f3w pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Jawno\u015b\u0107 i przejrzysto\u015b\u0107 s\u0105 niezb\u0119dne dla funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Znaczenie zasad jawno\u015bci i przejrzysto\u015bci gospodarowania \u015brodkami publicznymi dla jako\u015bci prowadzonej polityki publicznej mo\u017cna rozpatrywa\u0107 w trzech wymiarach. Po pierwsze, regu\u0142y transparentno\u015bci polityki fiskalnej nak\u0142adaj\u0105 obowi\u0105zek tworzenia kompleksowych informacji\/analiz\/raport\u00f3w o dzia\u0142aniach w zakresie finans\u00f3w pa\u0144stwa, co wspomaga dostrzeganie ryzyk w sektorze publicznym i podejmowanie odpowiednich decyzji politycznych. Po drugie, przejrzysto\u015b\u0107 finans\u00f3w publicznych jest niezb\u0119dna dla prawid\u0142owego funkcjonowania spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego. \u0141atwo dost\u0119pna i zrozumia\u0142a informacja s\u0142u\u017cy prawid\u0142owej ocenie prowadzonej przez rz\u0105d polityki, a co za tym idzie tak\u017ce podejmowaniu racjonalnych decyzji w czasie wybor\u00f3w. Po trzecie, przejrzysto\u015b\u0107 finans\u00f3w publicznych jest elementem oceny kraju dokonywanej na mi\u0119dzynarodowych rynkach kapita\u0142owych, a wi\u0119c wp\u0142ywa na wiarygodno\u015b\u0107 pa\u0144stwa jako po\u017cyczkobiorcy oraz miejsca lokowania inwestycji.<\/p>\n\n\n\n

Polska nie spe\u0142nia wi\u0119kszo\u015bci standard\u00f3w KTPF MFW<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wnioski z oceny jawno\u015bci i przejrzysto\u015bci finans\u00f3w publicznych dokonanej w oparciu
o Kodeks Transparentno\u015bci Polityki Fiskalnej MFW nie s\u0105 zadowalaj\u0105ce. Spo\u015br\u00f3d jedenastu analizowanych obszar\u00f3w tylko w trzech wymogi transparentno\u015bci polityki fiskalnej zosta\u0142y uznane za w pe\u0142ni spe\u0142nione. W pi\u0119ciu obszarach przyj\u0119te kryteria s\u0105 cz\u0119\u015bciowo wype\u0142nione, a w kolejnych trzech polskie standardy ca\u0142kowicie odbiegaj\u0105 od zalece\u0144 MFW. Na podstawie tej oceny w pracy \u201eAudyt (nie)przejrzysto\u015bci finans\u00f3w publicznych w Polsce\u201d zidentyfikowano i opisano najwa\u017cniejsze s\u0142abo\u015bci finans\u00f3w publicznych w Polsce w zakresie ich jawno\u015bci i przejrzysto\u015bci. Opracowanie zawiera r\u00f3wnie\u017c szereg rekomendacji, kt\u00f3rych realizacja skutkowa\u0142aby popraw\u0105 jako\u015bci polskiej polityki publicznej w analizowanym obszarze.<\/p>\n\n\n\n

Informacja o sytuacji sektora finans\u00f3w publicznych jest niekompletna i nieczytelna<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Najistotniejsz\u0105 wad\u0105 w zakresie transparentno\u015bci polskiej polityki fiskalnej jest brak wystarczaj\u0105cej informacji o sytuacji sektora finans\u00f3w publicznych (po konsolidacji). Istniej\u0105ca sprawozdawczo\u015b\u0107 nie pozwala w zasadzie na poznanie kierunk\u00f3w wydatkowania \u015brodk\u00f3w publicznych w ca\u0142ym sektorze. Szczeg\u00f3\u0142owej analizy mo\u017cna dokonywa\u0107 jedynie na poziomie wybranych pojedynczych bud\u017cet\u00f3w i sprawozda\u0144 z ich wykonania.<\/p>\n\n\n\n

Krytycznie nale\u017cy oceni\u0107 liczne praktyki manipulowania informacj\u0105 o sytuacji sektora finans\u00f3w publicznych w Polsce w celu zani\u017cania deficytu bud\u017cetu pa\u0144stwa, deficytu SFP i d\u0142ugu publicznego. Do najwa\u017cniejszych tego typu dzia\u0142a\u0144 nale\u017c\u0105: nieprawid\u0142owe ujmowanie sk\u0142adek przekazywanych do OFE, co wp\u0142ywa na nieprawid\u0142ow\u0105 konsolidacj\u0119 dochod\u00f3w i wydatk\u00f3w SFP, udzielanie Funduszowi Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych nieoprocentowanych po\u017cyczek z bud\u017cetu pa\u0144stwa, kt\u00f3rych sens ekonomiczny jest to\u017csamy z dotacjami z bud\u017cetu, oraz niezaliczanie do sektora finans\u00f3w publicznych Krajowego Funduszu Drogowego.<\/p>\n\n\n\n

Powa\u017cne zastrze\u017cenia istniej\u0105 tak\u017ce co do sposobu prezentowania danych finansowych przez instytucje publiczne. Analiza udost\u0119pnianych dokument\u00f3w prowadzi do wniosku, \u017ce celem podmiot\u00f3w SFP jest jedynie spe\u0142nienie okre\u015blonych ustawowych wymog\u00f3w w zakresie ich publikacji, a nie umo\u017cliwienie obywatelowi dost\u0119pu do przejrzystej informacji o sytuacji finansowej pa\u0144stwa. Instytucje publiczne w bardzo niewielkim stopniu korzystaj\u0105 z istniej\u0105cych narz\u0119dzi informatycznych do prezentowania danych statystycznych (interaktywnych baz danych, aplikacji, wizualizacji danych).<\/p>\n\n\n\n

Rekomendacje Fundacji Naukowej Instytut Bada\u0144 Strukturalnych<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W zwi\u0105zku z powy\u017cszym IBS rekomenduje wprowadzenie do obowi\u0105zk\u00f3w Ministerstwa Finans\u00f3w sporz\u0105dzania rozbudowanego sprawozdania z sytuacji ca\u0142ego sektora finans\u00f3w publicznych, zawieraj\u0105cego:<\/p>\n\n\n\n